زينت داشت و اهالى روزگار از باطن آن جناب استمداد همت مىنمودند و در اواخر مراحل زندگانى جناب مستطاب علامى ، مجتهد الزمانى حاجى آقا محمد ، عم ماجد خود را كه شرح حالش به اين نزديكى بيايد وصى و نايب خود در سلسله نعمت اللهى قرار داد فرمود و در سال 1277 در شيراز وفات يافت [ و ] به رحمت ايزدى پيوست و در صفه تربت قبرستان درب سلم شيراز مدفون گرديد .
و خلف الصدقش جناب مستطاب قدوة السالكين و زبدة الموحدين ، عالم فاضل ميرزا آقا - نايب الصدر نام اصليش آقا محمد معصوم در سال 1279 متولد گشته ، تحصيل مراتب علميه و كماليه نموده ، سفرها كرده ، خدمت علما و عرفا رسيده ، مسائل اصول و فروع و رياضيه را آموخته ، سرآمد اقران خود گشته است .
و مرحوم حاجى ميرزا كوچك را دو نفر پسر ديگر بود : عالى جاهان ، مستطابان ميرزا - محمد حسين و ميرزا على اكبر . هردو در عنفوان جوانى بدرود زندگانى را نمودند و دو نفر پسر از آنها باقى است :
اصالت و نجابت اكتناهان ميرزا آقا كوچك و ميرزا محمد حسين در سال 1285 و 90 [ 12 ] متولد شده مشغول تحصيل كمالات مىباشند .
پسر ديگر مرحوم حاجى محمد معصوم است : عالى جناب جليل الاصل ، جميل الوصف ، ناظم فروع و اصول ، صاحب قواعد معقول و منقول ، وحيد عصر و فريد دهر آقا محمود اديب . علوم عربيه و شرعيه را آموخته ، در مراتب ادبيه ، گوى سبقت را از همگنان ربوده است .
پسر دوم مغفرت مآب حاجى محمد حسن مجتهد است : جناب مستطاب ، كاشف اسرار ملك و ملكوت « 1 » ناظر انوار قدس در مناظر جبروت ، منبع علوم رحمانى ، مجمع فيوض سبحانى ، حاوى منقبتين حاجى محمد حسين . تحصيل مراتب علميه را در خدمت والد ماجد خود كرده ، مدتها تدريس مىفرمود و به جاى والد ماجد خود امامت جماعت مىنمود ، پس براى تفتيش و معرفت اهل حال سفرها كرده ، خدمت بزرگان رسيده ، كسب معارف يقينيه نمود ، پس عود به شيراز نموده ، مشغول امامت جماعت و وعظ و نصيحت خلايق گشته ، بر گرد منبرش هزاران عالم و عامى و عارف و جاهل و موافق و مخالف نشسته ، هريك به اندازهء خود مستفيض مىشدند « 2 » و آن جناب علاوه بر فضائل علميه و مقاصد يقينيه به زيور شاعرى آراسته ، تخلص خود را « حسينى » مىفرمود .
كتاب خمسهاش « 3 » گواهى است صادق و شاهدى است ناطق كه در بيان مراتب توحيد و وجود و قديم و حادث ، مانندش كتابى نيست و كتاب اول از آن خمسه ، كتاب وامق و عذراست ، دويم كتاب مهر و ماه ، سيم كتاب [ ا ] شترنامه ، چهارم كتاب الهىنامه ، پنجم وصف الحال و از
هامش
( 1 ) . در متن : ( ملكوب ) .
( 2 ) . ( وى شاعرى توانا و عارفى بينا بود و دست ارادت به عارف ربانى حاج ميرزا ابو القاسم سكوت داده و خود نيز اهل طريقت را پيشوا بود ) . ( دانشمندان و سخنسرايان فارس ، ج 2 ، ص 265 ) .
( 3 ) . خمسه حسينى در حدود 40 هزار بيت مىباشد و به گفته آقاى ابن يوسف نسخه كامل و نفيس آن در كتابخانه ملى ملك در طهران موجود است و يك نسخه خطى اشترنامه و دو نسخه الهىنامه او در كتابخانه مجلس شوراى ملى ( سابق ) موجود است . كتاب ديگر او شرحى است بر دفاتر ششگانه مثنوى مولوى كه به همراه اشترنامه و الهىنامه و مهر و ماه در شيراز در سالهاى 1324 تا 1328 به چاپ رسيده است و ديوان قصائد و غزليات او مفقود شده است . ( همان ماخذ ) .