[ پيشگفتار ]
عتبة الكتبة و آن عبارتست از مجموعهء منشئات منتجب الدين بديع اتابك الجوينى منشى سلطان سنجر سلجوقى و رئيس ديوان رسائل او .
شرح حال منتجب الدين مذكور در لباب الألباب عوفى جلد اول صفحات 78 تا 80 و فصلى راجع به او و رشيد وطواط در تاريخ جهانگشاى جوينى جلد دوّم ص 9 - 10 و در تذكرهء دولتشاه سمرقندى ص 90 - 91 و فصلى راجع به همين كتاب حاضر يعنى عتبة الكتبة در اوائل مرزباننامه ص 2 - 3 مسطور است . « 1 »
منشئات منتجب الدين بديع اتابك صاحب ترجمه مدتها در ممالك فارسىزبان سرمشق انشا و فصاحت بوده است ، عوفى در لباب الألباب در حق او گويد : « دبيران عصر و افاضل دهر انصاف دادهاند كه در ميدان بلاغت سوارى شهمتر از بديع اتابك جولان نكرده است و يكران سبقت را در موكب نظم و نثر مثل او بر روى مدعيان كس نتاخته » ، و سعد الدين و راوينى مصلح مرزباننامهء كنونى در مقدمهء آن كتاب در ضمن تعداد كتب مهمهء نثر كه در عصر او بحسن انشاء و سياقت مهذب و عبارت مستعذب معروف بوده است از جمله همين كتاب حاضر را شمرده گويد : « و از قبيل رسائل مجموعى از مكاتبات منتجب بديعى كه ببدايع و روايع كلمات و نكات مشحون است لطف از متانت درآويخته و جزالت با سلاست آميخته و آن را عتبهء كتبه نام كرده ، كتاب محقق آن عتبه را بسى بوسيدهاند و بمراقى غاياتش نرسيده و گروهى آن را خود غنيه خوانده كه مغنى شيوهايست از طلب غوانى افكار دبيرانه »
نام صاحب ترجمه چنان كه صريحا و مكررا در تضاعيف اين مجموعه آمده است على بن احمد الكاتب است ( ص 31 ، 68 ، 148 ، 166 ) و لقب اسلامى او چنان كه صريح صفحات
هامش
( 1 ) - اين مقدمه را مرحوم علامهء قزوينى رحمة اللّه عليه پس از عكسبردارى عتبة الكتبة بر آن نوشته و آنچه مراجعه بصفحات كتاب دادهاند مقصود ايشان صفحات مجموعه عكسى بوده است ، نگارنده بپاس احترام آن مرحوم اين مقدمه را عينا بدون هيچگونه تصرفى ( جز در تطبيق صفحات مجموعه با متن چاپى ) در اينجا نقل مىنمايد و از خداوند مسألت مىكند كه روح آن مرحوم را غريق رحمت گرداند . ( عباس اقبال )