نوادهء چنگيز خان . و بعد از قاسم خان ، حق نظر خان به جاى پدر فرمان فرماى دشت قبچاق گرديد . سيم شيخ شاه ولد فرخ يسار كه بعد از او سلطان خليل به حسب الرقم نواب جهانبانى در شيروان به جاى او به حكومت نشسته بود . اما خواجه - جلال الدين كه بعد از ميرزا شاه حسين به منصب وزارت ديوان اعلى سرافراز گرديده در فراق ميرزاى مذكور اين بيت گفته :
بيت
اى نور [ دو ] ديدهء جهان افروزم * رفتى تو ز من چه شب سيه شد روزم « 1 »
و بعد از فوت نواب عليّين آشيان و جلوس سعادت مأنوس حضرت شاه طهماسب نيز به امر وزارت سرافراز بوده ، اما ميانهء خواجهء مشار اليه و ديو سلطان از گفتهء فتنهانگيزان كدورت بهم رسيد ، آخر منجر به آن شده كه خواجهء مزبور را در آتش انداخته سوختند و در آن وقت اين بيت مناسب حال خود مىخواند :
بيت
گرفتم خانه در كوى بلا و در گرفت آتش « 2 » * كسى كو خانه در كوى بلا گيرد چنين گيرد
القصه خواجه را به آتش سوختند و بعد از قضيهء هايلهء نواب عليّين آشيان به تاريخ نهصد و سى حضرت جهانبانى « المؤيد من عند اللّه شاه طهماسب الصفوى الموسوى - الحسنى بهادر خان ظل اللّه فى [ 424 ] الارضين » « 3 » به تخت دولت ، جلوس سعادت - مأنوس فرموده عالميان را سرورى تازه و بهجتى بىاندازه روى نمود ان شاء اللّه تعالى از چشم بدان در حفظ و حمايت ملك منان بوده باشد .
هامش
( 1 ) - در احسن التواريخ بيت ديگر اين رباعى چنين است :گويا من و تو دو شمع بوديم بهم * كايام ترا بكشت و من مىسوزم .( 2 ) - در صفحه 9 تذكرهء شاه طهماسب « بلا در من گرفت آتش » ضبط شده و همين مناسبتر است . و چنين است در احسن التواريخ . ص 184 .
( 3 ) - جملهء : « المؤيد . . . الارضين » در اصل به خط ثلث كتابت شده و بالاى آن خط شنگرف كشيده شده است .