( 278 ) . ( ص 1028 ) : برهان الدين احمد : دانشمند ، شاعر ، قاضى و از فرمانروايان نامدار آسياى صغير در سدهء 8 ه . ق / 14 م . وى كه به برهان الدين سيواسى يا ارزنجانى نيز شهرت دارد ، در 745 ق / 1344 م در شهر قيصريه از شهرهاى آناتولى متولد شد ، پدرش شمس الدين محمد و نيز نياكانش نسل اندر نسل در قيصريه مقام قضا داشتند .
برهان الدين از همان سنين كودكى به تحصيل پرداخت و در مدت اندك زبانهاى عربى ، فارسى ، علوم صرف و نحو ، معانى بيان ، منطق و حكمت را فراگرفت . در 757 ه . ق / 1356 م ، پدر وى بر اثر وقوع ناآرامىها در قلمرو دولت ارتنا ، ناگزير از ترك قيصريه شد و همراه پسرش به شام رفت و پس از بازگشت به قيصريه ، برهان الدين را براى ادامهء تحصيل به مصر فرستاد .
برهان الدين نزد قطب الدين رازى و محمد نيلى آموزش ديد . و در 19 سالگى همراه پدرش به حج رفت كه در راه بازگشت ، پدرش در شهر معره درگذشت و او پس از يك سال اقامت در حلب به قيصريه برگشت ، سپس از طرف غياث الدين محمد ، دومين امير بنى ارتنا ، قاضى همانجا شد .
برهان الدين كه احتمالا پس از انتصاب به قضا ، با دختر غياث الدين محمد نيز ازدواج كرده بود ، با استفاده از اوضاع نابسامان و ضعف دولت ارتنا ، راه خود را براى رسيدن به امارت هموار ساخت .
او در 783 ه . ق / 1381 م ، بر قلمرو دولت ارتنا حاكم شد و سلطنت خود را اعلان كرد و خطبه و سكه به نام او شد .
برهان الدين تا پايان حياتش نزديك به 18 سال با امراى نافرمان ولايات و دولتهاى قدرتمند همجوار مانند بنى قرامان ، عثمانى ، مماليك مصر و آققويونلوها در ستيز بود . وى در برابر عثمانىها و تيمور اظهار اطاعت نكرد و حتى فرستادگان تيمور را به قتل رساند .
برهان الدين سرانجام در جريان درگيرى با قره عثمان ، امير آققويونلو كشته شد منابع تاريخى ، زمان قتل او را به اختلاف در 794 ، 800 و 801 ه . ق دانستهاند . با درگذشت برهان الدين ، دولت او نيز فروپاشيد و قلمروش به تصرف ايلدرم بايزيد ، پادشاه عثمانى درآمد . براى آگاهى بيشتر ، ر . ك : دايرة المعارف اسلامى ، ج 12 ، ص 52 .
ظفرنامه ( فارسى ) — صفحة 1468
مساهمون: شرف الدين على يزدى
ص١٤٦٨