بود نه بخارا كه شاعر شاه را بمراجعت بدان دعوت كند ، ظاهرا علت اشتباه منهاج سراج درين گفتار قصيدهايست ، كه معزى اجبارا باقتفاى قصيدهء مورد بحث رودكى سروده ، و مطلع آن اين است .
رستم از مازندران آيد همى * زين ملك از اصفهان آيد همى [ ( 1 ) ]
به اين طور مىتوان گفت : كه مولانا در انتساب قصيدهء جوى موليان بامير معزى سهو شده ، و آن قصيده مال استاد رودكى معروف است ، كه هم خودش در حضور شاه در پردهء عشاق سروده و گفته بود .
اما كمال الزمان كه منهاج سراج تقديم قصيده را ذريعهء او ميداند از رامشگران معروف زمان سنجربن ملك شاه سلجوقى است ، وى رامشگر شهراشوب و خنياگر افسون كارى بود ، طورى كه موسيقى را با شعر ارتباط است شاعر را با رامشگر نيز علاقه و پيونديست ، وقتى كه كمال الزمان چشم از دنيا پوشيد ، انورى شاعر معروف معاصرش كه با وى سر ارادت داشت ، اين چند شعر را در رثاى او سرود :
هرگز گمان مبر كه كمال الزمان بمرد * كو روح محض بود به جسم فناپذير
ميدان كه ساكنان فلك سير گشتهاند * از مطر بى زه برين چرخ گندهپير
خواهش گران به نزد كمال الزمان شدند * كو بود در زمانه درين علم بىنظير
گفتند زهره راز فلك دور كردهايم * اى رشك جان زهره بيا جاى او بگير [ ( 2 ) ]
( 24 ) سلجوقيان روم
مؤلف سلجوقيان اناطولى را بنام روم آورده ، و چنان كه گفتم شرح مؤلف ناقص است ، بنابران سلسلهء سلجوقيان اناطول را ذيلا از دول اسلاميه لن پول نقل مىكنم .
اين سلسله شاهان از اولاد اسرائيل ارسلان يبغو بن سلجوق است ، كه پسرش قتلمش نام داشت ، و پسر قتلمش سليمان در سنه ( 470 ه ) دست
هامش
[ ( 1 ) ] مجلهء آموزش و پرورش 1323 ش -
[ ( 2 ) ] در حين تحرير اين سطور دوست عزيزم آقاى گويا اعتمادى ياد داشت خود را راجع به كمال الزمان به من داد ، كه با منت در اين جا بياوردم .