بر دو طرف آب گنگ . طرف غربى را رال [ ( 1 ) ] گويند ، و شهر لكهنور [ ( 2 ) ] بدان جانب است ، و طرف شرقى را بربند [ ( 3 ) ] گويند ، و شهر ديوكوت بدان جا نبست ، از لكهنوتى تا بدر لكهنور و از اطراف ديگر تا به شهر ديوكوت پل بسته است ، به قدر ده روزه راه [ ( 4 ) ] ، بسبب آنچه وقت بشكال [ ( 5 ) ] ، تمام آن زمين آب گيرد ، و اين پلها اگر نباشد ، مگر در كشتى بمقاصد و اطراف عمارت توان رسيد ، در عهد او بسبب اين پلها راه بر جميع خلايق گشاده شد ، و چنين سماع افتاد : كه سلطان سعيد شمس الدين چون بديار لكهنوتى رسيد ، بعد از فوت ملك ناصر الدين ( محمود ) طاب ثراه ، و بدفع فتنهء ملك اختيار الدين بلكا [ ( 6 ) ] ، [ و ] خيرات غياث الدين خلجى در نظر مبارك او آمد ، بهر وقت ( كه ) ذكر غياث الدين افتادى ، خطاب او سلطان غياث الدين خلجى فرمودى ، و بر لفظ مبارك او رفتى : كه مردى [ كه ] با اينچنين خيرات [ او ] را سلطان غياث الدين خطاب كردن دريغ نباشد رحمة اللّه عليهم .
فى الجمله غياث الدين خلجى ، با خيرات و عدل [ ( 7 ) ] و نيكو سيرت پادشاهى بود ، اطراف ممالك لكهنوتى چنانچه جاجنگر و بلاد بنگ [ و كامرون ] و ترهت جمله او را اموال فرستادند ، و بلاد لكهنوتى [ ( 8 ) ] او را صاف شد ، و پيلان و اموال و خزاين بسيار بدست آورد ، و امراء خود آنجا بنشاند ، و سلطان سعيد شمس الدين ، از حضرت دهلى به طرف لكهنوتى ، چند كرت لشكر فرستاد
هامش
[ ( 1 ) ] اصل : دال مط : ازال ، دال . راورتى : رال ، كه يك شكل راره است ، و اصلا در سنسكريت راره است .
[ ( 2 ) ] مط : لكهنوتى . راورتى : لكهنور و لكهنوتى .
[ ( 3 ) ] كذا فى الاصل مط : بر بنده يا براند . راورتى : برند ، برنده ، بربند . بقول هملتون در كتاب هندوستان ( 1 : 114 ) بنگال در زمان قديم پنج ضلع داشت : راره يا راده در غرب هوگلى و جنوب گنگا ، كه همين رال باشد .
و بريند يا بريندره در شمال پدمه از ان جمله است ، و بر بند متن همين بريند است .
[ ( 4 ) ] اصل :
ده هزار راه ، بلاكن در مجله جمعيت آسيائى بنگال 1873 م ( ص 212 ) لكهنور را با لكركودا كه در بسر بهرم واقع است مطابقت ميدهد ، كه بفاصله 85 ميل در جنوب گور است عرض 23 درجه و 18 دقيقه ، طول 87 درجه و 15 دقيقه . ديوكوت در 75 ميلى شمال گور است .
[ ( 5 ) ] مط : برشكال .
[ ( 6 ) ] در يكى از نسخ ماخذ مط : بدكار كه صحيح آن بلكاست و برخى از مورخان او را پسر حسام الدين عوض شمردهاند ، ولى در يك سكه او كه در مجله آسيائى بنگال 1873 م ( ص 367 ) مورد بحث قرار گرفته نام و القابش چنين است : « شهنشاه علاء الدين ابو المالى دولتشاه بن داود » كه تاريخ اين سكه 627 يا 629 هاست ( حواشى بر تاريخ ايليوت 2 : 717 )
[ ( 7 ) ] مط : خلجى مردى با خير و عدل و نيكو .
[ ( 8 ) ] مط : بلاد لكهنور