ملك حسام الدين اغلبك [ ( 1 ) ] . و چون اسپ و سلاح نيكو حاصل كرده بود و به چند موضع جلادت و مبارزت نمود ، او را سليتر و سهولى [ ( 2 ) ] اقطاع دادند و چون مرد شجاع و دلير بود ، به طرف منير و بهار ميدوانيد و غنايم بدست مىآورد ، تا استعداد تمام از اسپ و سلاح و مرد بدست آورد ، و ذكر جلادت و غنايم او منتشر گشت ، و جماعت اخلاج از طرف هندوستان روى به دو آوردند ، و ذكر او به خدمت سلطان قطب الدين رسيد ، او را تشريف فرستاد و اعزاز وافر فرمود . چون بران اكرام استظهار يافت ، لشكر به طرف بهار برد : و آن ولايت را نهب كرد ، و يك دو سال برين منوال بدان حوالى و ولايت ميدوانيد ، تا استعداد حصار بهار كرد .
ثقات چنين روايت كردند : كه با دويست برگستوان ، بدر قلعهء بهار رفت و بمغافصه جنگ پيش برد ، و دو برادر بودند دانشمند ( ان ) فرغانى يكى نظام الدين و دوم صمصام الدين ( رحمهما اللّه در خدمت محمد بختيار و صمصام الدين را ) كاتب اين حروف دريافت به لكهنوتى ، در شهور سنه احدى و اربعين و ستمائة . و اين نقل از وى است : چون بدر حصار وصول بود [ ( 3 ) ] ، جنگ پيش بردند ، و اين دو برادر دانشمند در ميان آن فوج غازيان جانباز بودند ، كه ( چون محمد بختيار ) خود را به قوت و دليرى در تنورهء دروازهء ( آن ) حصار انداختند و قلعه را فتح كردند و غنايم بسيار بدست آورد [ ند ] .
بيشتر ساكنان آن موضع برهمنان بودند ، سرهاى تراشيده داشتند ، همه كشته شدند و در آنجا كتب بود ، چون كتب بسيار در نظر اهل اسلام آمد جماعتى را طلب كردند كه [ آثار ] از معانى آن كتب ، اعلامى باز دهند ، جمله كشته شده بودند . چون معلوم شد ، تمامت آن حصار و شهر مدرسه بود بلغت هندوئى بهار اسم مدرسه باشد .
هامش
[ ( 1 ) ] اصل وپ : غلبك ، مط و راورتى : اغلبك ، عوفى در جوامع الحكايات اغلبك آورده ، كه اوغلى در تركى بمعنى شهزاده است و اغلبك معنى بيگ شهزادگان و جنرالان دارد ( ايليوت 2 : 667 ) .
[ ( 2 ) ] كذا فى الاصل . مط : سهلت و سهلى . يكى از نسخ مط : سلست و سهلست . متن راورتى : بهگوت و بهيولى حاشيه وى : سهولى ، سهيلى ، سهلت ، سهلست . پ : سلهت و سهيلى . سلهت اكنون در بنگال و منير و بهار هم در هند موجوداند اما بهويلى پر گنهيى بود در سركار چنار ( آئين اكبرى 2 : 165 ) و بهگوت همين هنسه جنوب بنارس است ( ايليوت 2 : 703 )
[ ( 3 ) ] مط : افتاد .