و چهل روز آن حصن حصين را در بندان داد ، و ملك ناصر الدين در ان مقاتله و حصار در خزانه بكشاد [ ( 1 ) ] ، و با خلق احسان بسيار كرد ، و آثار شهامت و فرزانگى و جلادت و مردانگى چندان نمود ، كه ذكر آن ، بر صحايف ايام تا روز قيامت باقى ماند ، و اين حادثه ( حصار ) در شهور سنه احدى و عشرين و ستمائة بود ، و بعد از ان يك سال و نيم [ ( 2 ) ] ملوك غور از جلاء كفار به خدمت ناصر الدين پيوستند و در آخر شهور سنه ثلاث و عشرين و ستمائة ، لشكر خلج از جمله لشكر خوارزميان بر ارض [ ( 3 ) ] منصوره كه از بلاد سيوستان است ، استيلا آوردند و سر ايشان ملكخان خلج بود . ملك ناصر الدين روى بدفع ايشان آورد ، و ميان ايشان مصاف شد ، لشكر خلج منهزم گشت ، و خان خلج كشته شد ، و ملك ناصر الدين بملتان واچه باز آمد .
هم درين سال كاتب اين حروف منهاج سراج ، از طرف خراسان از راه غزنين و ملتان [ ( 4 ) ] در كشتى ، روز سه شنبه بيست و ششم ماه جمادى الاولى سنه اربع و عشرين و ستمائة به اچه رسيد ، و در ماه ذى الحجه سنه اربع مدرسهء فيروزى اچه ، حوالهء اين داعى شد با قضاء لشكر علاء الدين بهرامشاه .
و در ماه ربيع الاول سنه اربع و عشرين و ستمائة ، سلطان سعيد شمس الدين طاب ثراه به ظاهر اچه لشكر گاه فرمود . و ملك ناصر الدين منهزم در كشتيها به طرف بهكر رفت و لشكر سلطان بر در حصار اچه دو ماه و بيست و هفت روز مقام فرمود ، روز سه شنبه هفتم ماه جمادى الاولى [ ( 5 ) ] قلعه اچه فتح شد . چون خبر فتح اچه بملك ناصر الدين رسيد ، پسر خود علاء الدين بهرامشاه را به خدمت سلطان فرستاد ، چون ( به ) لشكرگاه رسيد ، بيست و دوم جمادى الاخرى [ ( 6 ) ]
هامش
[ ( 1 ) ] اصل : دران مقاتله در خراسان بكشاد
[ ( 2 ) ] مط : بعد از يك سال و نيم
[ ( 3 ) ] مط : اراضى
[ ( 4 ) ] مط : متهان . راورتى و پ : بنيان . راورتى گويد : كه در مط متهان آمده ، و در اكثر نسخ بنيان و بنبان است شايد برن يا بيانه باشد . بر كنار اندوس جائى بنام متن كوت موجود بود كه اين نام هم متهان شده نمىتواند ، بنابران بايد ملتان صحيح باشد ، چه از ملتان ميتوان به اچه در كشتى رفت . در يكى از نسخ ماخذ مط : غزنين بهتان روز 25 جمادى الاولى اگر همان بنيان را صحيح بدانيم معقولست ، چه بنيان بين غزنه و سواحل سند بود ( ر : 43 )
[ ( 5 ) ] مط : روز شنبه 27 جمادى الاولى . يك نسخه ماخذ مط : روز سه شنبه . اصل :
سه شنبه 27 جميد الاول . راورتى : مانند متن .
[ ( 6 ) ] اصل : 22 جمادى الاول . مط :
22 جمادى الاخرى . راورتى : مانند مط .