همان خلعت ارثى ارجمند * به آن كرد اكرام شاه بلند
ز اوصاف نيكش چه گويم سخن * كه هرگز نيايد به گفتن به بن
كف « 1 » جود او وقت بذل درم * زدى طعنه بر بخشش كان و يم
به هنگام پيكارش اعداى شوم * اگر سنگ بودى شدى همچو موم
به طاعت شب و روز بودى مقيم * به مانند اصحاب كهف و رقيم
مثل بود نزد مهان « 2 » سربهسر * به دانائى و علم او نامور
چو يك چند شد حكمران ديار * برآسود از عدل آن روزگار
به درگاه شاه فلكبارگاه * روان گشت فرمانده جمكلاه
چو بر درگه شاه دين يافت بار * ثنا خواند بر دولت شهريار
جهاندار از شفقت بىكران * همين گرم بسيار پرسيد از آن
به او داد فرمان جهاندار شاه * كه رو چرخچين باش بهر سپاه
هامش
- محمّد خان حاكم بود . » ( ميرزا محمّد خليل مرعشى ، مجمع التّواريخ ، در تاريخ انقراض صفويّه و وقايع بعد تا سال 1207 هجرى قمرى ، تصحيح عبّاس اقبال ، طهورى ، تهران 1362 . صص 55 - 56 ) . نخستين اشاره آشكار به حكومت ملك محمّد حسين خان سيستانى بر كرمان در كتاب مرآت وارادات تأليف محمّد شفيع طهرانى متخلّص به « وارد » آمده است . او در گزارش آغاز و انجام تكاپوهاى ملك محمود سيستانى مىنويسد : « برادر بزرگ ملك محمود خان يعنى ملك حسين خان از زمرهء اميران شاه مظلوم دستگاه سلطان حسين شهيد و حاكم كرمان از سالهاى فراوان بود . » ( مرآت واردات ، تاريخ سقوط صفويان ، پيامدهاى آن و فرمانروايى ملك محمود سيستانى ، به كوشش منصور صفتگل ، چاپ يكم ، مركز نشر ميراث مكتوب ، تهران 1383 ، ص 118 ) . خوشبختانه به تازگى منبعى مهمّ امّا ناشناخته دربارهء تاريخ كرمان در سالهاى برافتادن صفويان به همّت دكتر باستانى پاريزى نشر يافته است كه براساس مندرجات آن ، آشكار مىشود كه ملك محمّد حسين خان چگونه بر كرمان حكومت كرده است . نويسنده اين متن در گزارش رويدادهاى سال 1129 ق در كرمان مىنويسد : « چند نفر چاپار از درگاه سپهر اشتباه . . . وارد و تفويض امر ايالت به بندگان خان جليل الشأن ، محمّد قلى خان گرجى و تعيين نيابت ايالت او به عالىجاه محمّد حسين خان سيستانى . . . و چون عالىجاه معظم اليه [ يعنى محمّد قلى خان گرجى در صغر سن مىبود ، لهذا عالىجاه معظم اليه [ يعنى خان سيستانى ] را به نيابت ايالت [ و در واقع لله او ] تعيين فرموده بودند . » ( ملا محمّد مؤمن كرمانى ، صحيفة الارشاد ( تاريخ افشار كرمان - پايان كار صفويّه ) به كوشش محمّد ابراهيم باستانى پاريزى ، نشر علم ، تهران 1384 ، ص 90 ، 478 - 479 ، 480 .
( 1 ) . م : كفت .
( 2 ) . م : مهمان .