چنان خواهم از فضل پروردگار * كز آن ديگرى گردم امّيدوار
كشم نقشى از كلك مانى پسند * كز آن صورت چين شود بهرهمند
نكوتر كشم زين كه نقّاش چين * كشد نقش آخر به از اوّلين
( 4331 - 4335 )
قاسمى در شاهنامهء نوّاب عالى 19 نيز توصيف دو شاهنامهاش را چنين آورده است :
چو كردم به معجز قلم را علم * دو شهنامه سر زد مرا از قلم . . .
دو شهنامهام را سعادت قرين * دو پيكر كند صد هزار آفرين
مرا مرغ همّت كه صد ناز كرد * دو بالى چنين ديد و پرواز كرد
علىّ و محمّد چو خورشيد و ماه * دو نورند ، روشن در اين كارگاه
دو جدّت دو شاهى چنين سرفراز * به اين و به آن در دو عالم بناز
دو شهنامه كاراستم از هوس * به اقبال و امدادشان بود و بس
شمار ابيات شاه اسماعيلنامه ، به اعتبار اكثر نسخ كه در دست نگارنده است 4352 بيت است .
قاسمى به عدد تقريبى ابياتش اشاره كرده و چنين سروده است :
بود عقد اين گوهر آبدار * ز روى عدد چار باره هزار
از آنجا كه درياى فيضم عطاست * بر آن اندكى گر فزودم رواست
اگر كم بود گوهرم ز آنچه غم * كه قدر گهر در جهان نيست كم
( 4336 - 4338 )
زمان شروع سرودن اثر معلوم نيست . امّا زمان اتمام آن سال 940 ق ، يعنى ده سال پس از مرگ شاه اسماعيل ، است . چنانكه ماده تاريخ آن در بيتى آمده است :
به لطف از سر « نظم » اگر بگذرى * روان پى به تاريخ آن آورى
كه اگر از « سر » نظم يعنى حرف اوّل « نظم » ( ن ) صرفنظر كنيم و آن را به حساب نياوريم عدد 940 به دست مىآيد ( « ظ » - 900 و « م » - 40 ) .
1 - 1 مقدّمه و موضوعات تاريخى در شاه اسماعيلنامه و ذكر برخى توضيحات لازم
قاسمى در مقدّمهء اثر خود ، ابتدا به حمد خداوند و نعت پيامبر و منقبت ائمّه پرداخته و سپس موضوعات اصلى موردنظر خود را سروده است كه عناوين اصلى آن به ترتيب عبارت است از :