1 - دربارهء پنجمين سفر ( ذيقعدهء 1287 )
تا سال 1287 ه . ق ناصر الدين شاه به اكثر نقاط ايران سفر كرده و ديدنيهاى داخل كشور را سياحت نموده بود . چنانچه علاوه بر ولايت آذربايجان كه زادگاه وى بود و دوران وليعهدى خود را در آنجا سپرى كرده بود ، به ولايات اصفهان ، گيلان ، مازندران ، خراسان ، كردستان و شهرها و روستاهاى عرض راه اين ولايات نيز سفر كرده و بعضا سفرنامههايى از خود برجاى گذاشته بود . اينك عزم خود را جزم كرده بود كه پا را از ايران بيرون نهاده و به كشورهاى خارجى سفر نمايد ، براى اين اولين تجربه چه سفرى بهتر از سفر به عتبات عاليات كه هم زيارت بود و جنبهء مذهبى داشت و هم مورد قبول خاص و عام قرار مىگرفت .
در اين رابطه به ميرزا حسين خان مشير الدوله كه آن زمان در دربار دولت عثمانى وزير مختار ايران بود نوشت كه بر سبيل نذر بايد به عراق عرب سفر كرده ، قبور ائمه عليهم السلام را زيارت كنم ، او هم كه در پيشگاه شاه ، راه تقرب و ترقى را مىپيمود و بدون وساطت وزارت خارجه با وى بطور مستقيم مكاتبه داشت ، اجراى امر شاه را مايهء نيل به مقاصد خود ديد 1 و براى تحقق آن آغاز به تلاش كرد .
ابتداى امر اولياى دولت عثمانى چون ايران را رقيبى در ادارهء امور عراق مىدانستند تن به اين تقاضاى دولت ايران نمىدادند ، ولى ميرزا حسين خان با تدبير و كاردانى موفق گرديد كه دولت عثمانى را راضى نمايد كه از پادشاه ايران رسما در عتبات عاليات