مطهر و از بناهاى خاقان مغفور مبرور فتحعلى شاه طاب ثراه است و در اين وقت اعتضاد الدوله 7 والى قم و ساوه براى نزول ذات مبارك شاهانه حاضر و آماده و مرتب و آراسته كرده بودند .
تا روز پنجشنبه بيست و نهم رجب ، موكب همايون خسروانى در قم اقامت فرموده و همه روزه خاطر اقدس همايون صاحبقرانى ابد الله سلطانه بعد از استفاضه از فيض زيارت حضرت معصومه عليها السلام به امور و مهام معظمهء دولتى مشغول بود ، و در يكى از ايام توقف محض بروز مرحمت مخصوص دربارهء اعتضاد الدوله و نواب عليه فخر الملوك 8 متعلقه معزى اليه كه از بنات معظمه ، سلطنت عظمى هستند و در قم خانه و عماراتى عالى دارند ، تشريففرماى منزل نواب معظمه شده ، در آنجا صرف ناهار فرمودند . و از آنجا كه خدمات اعتضاد الدوله در هرموقع و مقام زياده مقبول آستان همايون است ، خاصه در حكومت قم و ساوه ، چه در سابق و چه در لاحق ، نوعى سلوك و رفتار نموده كه عموم رعايا و اهالى آن ولايت كمال رضامندى و شكرگزارى را دارند .
لهذا بندگان همايون به اقتضاى كمال خشنودى و رضاى خاطر همايون ، بذل كمال مرحمت و عنايت دربارهء معزى اليه فرموده ، ايشان را به اعطاى يك زوج سردوشى الماس كه از امتيازات جليلهء دولتى است ، مفتخر و سرافراز فرمودند .
روز پنجشنبه بيست و نهم شهر مزبور موكب منصور عزيمت معاودت به مقر سلطنت عظمى و دار الخلافه باهره فرمودند . 9
روز دوشنبه چهارم شهر شعبان المعظم هنگام عصر ، به دار الخلافهء ناصرى و جايگاه خلافت كبرى تشريف ورود ارزانى فرمودند .
راه شوسه قم و ابنيه و مهمانخانههاى معتبره دولتى و پلهاى متعدد مشيّد 10 اين عرض راه و ابنيه و آثار جديده شهر قم از صحن جديد و غيره كه نهايت تعريف و شكوه و عظمت را دارد و از آثار مباركه و مستحدثات اين عهد همايون است كه به توجه و سعى و اهتمام خاص امين السلطان وزير اعظم داخله و ماليه و دربار اعظم از پنج شش سال قبل به اين طرف بنا شده است ، از ابنيه و آثارى است كه بايستى با شرح و بسط تمام ، در ذيل
سفرهاى ناصر الدين شاه به قم ( فارسى ) — صفحة 81
مساهمون: ناصر الدين شاه قاجار
ص٨١