تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه فرخ خان امين الدوله ( مخزن الوقايع ) ( فارسى ) — صفحة 369

مساهمون:

ص٣٦٩
يافته آسيبى نخواهد ديد . و از قرارى كه مىگفتند ديوانه‌هاى زنجيرى در اوايل ناخوشى مثل حيوانات وحشى از همه‌چيز ترس و رم مىكنند . بعد از آنكه موافق مزاج آنها حركت گرديد در اندك مدت آن حالت رفع و آرام و مأنوس مىشوند ، و بعد از آن معالجه مىشوند . بعد از مدتى معلوم مىشود كه معالجه‌پذير است يا نه ؟ هر كدام كه خوب شد بيرون مىرود و هركدام كه معالجه‌پذير نيست ما دام الحيات در آنجا بوده همهء اسباب گذران فراهم و موجود و خدمتكاران زياد از زن و مرد دائما مشغول خدمت ، و آشپزخانهء رنگين برقرار ، و در ساعت معين شام و ناهار موافق قاعده حاضر و انيس موافق مهيّا .

ديوانه چو ديوانه ببيند خوشش آيد !

« ديوانه چو ديوانه ببيند خوشش آيد » موافق مضمون اين مصرع كمترين بنده نيز ، خود را عارى از آن ناخوشى نديد ، از مشاهدهء حالت ايشان هيچ متنفر نبودم . عجب ديوانگى است كه با يك حركت خارق‌العاده از تكاليف دنيوى و اخروى برى ، و از هزارهزار مرارت مستخلص گرديده ، و در همچنين مكان باوجود موجود بودن جميع ما يحتاج در راحت‌اند ! بارى بعد از تفرّج مرتبهء اول صعود بمرتبهء دويم شد . اكثرى از سكنهء اين مرتبه ديوانگانى بودند كه در اول بروز ناخوشى آدم كشته بودند : و از جمله جوانى بود كه چند سال پيش در اثناى عبور ملكه پادشاه انگليس تفنگى به او خالى كرده بود فقس على هذا . ترتيب و آرايش هرسه مرتبه بيك قرار بود و سكنه مرتبهء ثالث كسانى بودند كه حكماء از معالجهء ايشان مأيوس و آنها نيز به آرامى مشغول خواندن كتب و بىقيل‌وقال بودند .