تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه فرخ خان امين الدوله ( مخزن الوقايع ) ( فارسى ) — صفحة 372

مساهمون:

ص٣٧٢
و آبادانيهاى متصل بهم تا چشم كار كند در مدّنظر و خدمتكاران چست و چابك مشغول خدمت .

محاسن انگليس ها

همهء عاقلان شب‌وروز در پى اين گونه استراحت مىروند ، و مادامى كه بعقل خود اعتماد دارند ممكن نيست كه اين استراحت را بدست آرند . بارى جميع كارهاى دنيادارى انگليسها را به همين قرار بايد استنباط كرد . امروز هيچكدام از دول يروپ اين اتفاق ملت و كثرت ثروت و وسعت تجارت و استحكام بنيان دولت و سلطنت مثل انگليس ندارد . هربنائى كه ملاحظه شد چون ميخ آهنين بود كه همه بر سنگ كوبيده بشود دولة و ملة از عيش و عشرت برى و همهء حواسشان بر پيش‌بينى و ضبط اسباب سازندگى و از نقش‌ونگار ساده هستند و بناهاى خوب دارند و كارهاى پسنديده ابدا مال خود را ضايع نمىگذارند . اسباب كسب را بطورى فراهم آورده‌اند بدون اخبار جنگ و قشون‌كشى و آدم‌كشى جميع پول و دولت روى زمين را متصرف مىشوند . هرقاعده و بنائى كه مىگذارند دولت و ملت به اتفاق و مشورت يكديگر مىگذارند ، و هربنائى كه برمىدارند در استحكامى كه ممكن است به اقصى الغايه مىكوشند . يك قطعه زمينى لم يزرع و يك وجب راهى از كوه و صحرا خرابه ندارند . در اوضاع كشتى و كالسكهء بخار و در امور كاسبى و در اختراع چرخهاى كرور كرور كارخانجات كم و كسرى نگذارده‌اند .

هزينهء مهماندارى

تفاوت دولت انگليس با دول سايره اينقدر است كه هركدام بناى تعمير شهرى گذارده دولت انگليس شهر خود را فقط با آهن و سنگ به اتمام رسانده هيچ كار بنّائى ندارند ، و سايرين هنوز فراخور احوال خود