آفريده « 1 » و آنقدر قابليت و استعداد دادهام كه اگر كار بكنند بهردرجه مىتوانند برسند ، از مشاهدهء اين نوع آثار درست استنباط مىتوان كرد كه خداوند عالم انسان را چهقدر قادر و قابل آفريده است . « 2 »
نمونهء صنايع دستى ايران
بارى خلاصهاش اين است عمارتيست پنج مرتبه قريب يكهزار قدم طول و سيصد قدم عرض و به قدر سى ذرع ارتفاعش مىشود كه يك جا اين بناى با اين عظمت كه مثل يك كوه باشكوهى افتاده است فقط از بلور است و آهن صيقلى و رنگ داده شده ، و جماعتى از نجّار و غيره بالشّراكه اين بنا را تعمير نموده و چندين كرور خرج كرده و در اين عمارت فراهم آوردهاند . آنچه خداوند عالم آفريده است از نباتات و جمادات و حيوانات و معادن و آنچه از دست بنى نوع انسان بيرون آمده است از هرگونه قماش و صنايع و از همهء ممالك روى زمين هرچه چيزهاى غريبه و مختص آن مملكت است تحصيل كرده در اين بنا براى تفرّج و تماشا گذاشته :
مثلا يك حجره فقط متاع ايرانى بود ، از جمله قلمدان و جلد كتاب كار اصفهان ، و قليان نارگيله « 3 » كار شيراز ، و چند پارچهء مس كندهكار كاشان ، و از جمله كار گلدوزى رشت ، و از هرجور اسباب و اسلحه و چيزهاى ديگر بود . خلاصه كاروانسرائى بود محتوى بر جميع امتعه و اقمشه و اسباب غريبه و مصنوعات عجيبهء روى زمين .
هامش
( 1 ) - اشاره است به آيهء 70 سورهء بنى اسرائيل :وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ . . .( 2 ) - در نسخهء ب اين قسمت اضافه دارد : و مفاد قول امام عليه السلام مصداق اين مقال و شاهد اين مدعاست .اتزعم انّك جرم صغير * و فيك انطوى العالم الاكبر( 3 ) - در اصل : ناركله .