خواهش دارم به خاكپاى مبارك استدعا نماييد كه چيزى بر مواجب او بيفزايند . گفتم اينگونه امور جزئيه قابل آن نيست كه در پيشگاه حضور خورشيد ظهور معروض گردد ؛ وانگاه از دولت جاويدآيت قاهره ، براى هريك از سفرا مبلغى فراخور حالشان و به اندازه مخارجشان مقرر است كه همه ساله مرحمت مىشود . ديگر اينگونه قرارومدارها را رئيس آن سفارت خود مىگذارد و مواجبى كه بايد به اجزاء و نوّاب برسد ، آن رئيس برحسب شأن و حالت هريك تقسيم مىنمايد و مىرساند . برحسب خواهش شما - بعد از ورود به كاظمين عليهما السلام - به مقرب الخاقان كارپرداز مىگويم مواجب ميرزا على خان را بيفزايد . ديگر صحبت از قشون دول برآمد . محمد پاشا از زيادى قشون رومى گفت كه اگر ضرورتى پيش آيد به قدر كفاف لشكر داريم و بعد پرسيد قشون ايران چهقدر مىشود . گفتم سواى نوكر سرحدّى كه بايد هميشه در جاى خود باشند صد و پنجاههزار فوج و سوار است ، ولى مسلم است كه زياد و كم قشون ايران تفاوتى ندارد . به جهت آنكه شاه اسماعيل صفوى و نادر شاه افشار و شاه شهيد قاجار هروقت جنگ كردند زياده از ده دوازدههزار همراه نداشتند
سياهى لشكر نيايد به كار * يكى مرد جنگى به از صد هزار
چو لشكر بجوشد به روز نبرد * چه يك مرد جنگى چه يك دشت مرد
چنانكه نواب غفرانمآب نايب السلطنه طاب اللّه ثراه را ديديد در جنگ چوپان اغلى كه مرحوم سليمان پاشاى پدر شما در آن مقدمه بود ، چگونه رزمى فرمودند و بعد از آن خود شما هم مدتى در آذربايجان بوديد . گفت بلى ده دوازده سال آنجا محبوس بودم و بعد از آن از پاكيزگى و لباس نظام و عسكر رومى بيان كرد . گفتم معنى قشون و لشكر جنگى نه اين است ، بلكه قشون بايد طورى باشد كه اگر هرگونه سختى ببيند تحمّل نمايد و پادارى كند .
كسى كه به اين شدت مراقب ظرافت باشد براى بزم خوب است ، لايق رزم نيست . سختى و خشونت از لشكر زيبنده است ، نه نرمى و نعومت .
پنجشنبه هفدهم [ صفر ] ، كاغذى به مقرب الخاقان كارپرداز نوشتم كه اوقات توقف [ در ] نجف اشرف خبر برسيد در هنديه بروز ناخوشى طاعون شده است ، به اين واسطه در مسيب قرنطينه 34 گذاشتهاند كه 35 شايد از هنديه كربلاى معلّى سرايت كند . از نجف الى كربلا ، تحقيق و تفتيش نمودم ، اثرى از اين مرض نبود و نيست . با وصف عدم مرض ، اگر مىتوانيد ، قرنطينه را برداريد كه پانزده روز توقف در مسيب - با اين هواى گرم و جمعيت زوار - صعب است ؛ خصوصا مذكور مىشود كه با زوار سختگيرى مىنمايند . توقف اين بىچارگان مشكل است . اين كاغذ را نزد محمد رضا بيك نايب مسبب فرستادم و نوشتم خودت بردار ببر برسان ، جواب بگير بياور .