جزيره آشوراده
جايگاه سپاهى روسيه در 15 و 20 ميلى سواحل تركمان و 12 ميلى گز است . در غربى آشورا [ ده ] انحرافى است باريك كه آن را روس يا ميان قلعه گويند . و در شرقى آن جزيره آشوراده كوچك است كه در وقت ضرورت چون سدى است . من خود تحقيق اين نام نموده دانستم كه اين نام را بلفظ عربى ايرانيان براى اشتباه امر وضع نمودهاند كه منسوب به خود دارند . چندى بود كه در نقشههاى روسى نام آشوراده ناياب بود و با رست مشهور ، نخستين راهبر ما به اينجا انگليسان بودند . و خود آنجا را يك ورست طول و نيم ورست عرض ، مسطح از دريا تا چهار فوت مرتفع است . بهترين بغازهاى درياى خزر بغاز استرآباد است . در آشوراده به جهت ريگزارى درخت نرويد ، جز به دشوارى . نخست جايگاه نظامى دريائى در لنكركنان سارى بوده .
همانا حاجى ميرزا آغاسى از كراف مدم خواهش كرد كه رفع شر تراكمه را تغيير جايگاه داده به آنجا آمدند ، اولا با دو كشتى و اولين دريابيكى آنها دو كامل بود - كلمس انگليس حالت اولى اين جزيره را ديده گويد با رئيس گز ، بديدن دريابيكى رفتم . شب را در كشتى كه چاپارى ناميدندى كامانام كاپيتان مرا پذيرفت . اسلحه كشتى آن 16 توپ وسط بود ، كه براى جستن زغال سنگى آمده بود . در شاهكوه بسيار يافت و به كارى نيامد . روز ديگر دريابيگى مرا بكشتى ارز كه