به عزم تجارت به جانب ايران آمده ، آغاز تجارت نهاد و سبب دوستى روس و ايران گرديد . ولى آشوب و فساد داخله و خارجه با اين بسطتآبادى طبيعت در آنجا چنانچه اكنون هم باقيست مانع ازين بود كه تجارت را رونقى و بسطتى به كار آيد كه موجب آبادى و عمارت آن ولايات گردد و اكنون هم از بىموالاتى و بىمبالاتى ايرانيان راه تجارت چنانچه شايد و بايد باز نيست كه ولايتآباد و معمور گردد .
آغاز رونق اين اندك تجارتى كه اكنون در كار است ، از روزى است كه كاكاريف و تورناو در شاهرود و بسطام و استرآباد خانههاى تجارتى بنا نهادند .
مورخين مشرقى در تواريخ خود طوايفى از ملوك را ذكر مى - نمايند كه در اقسام نواحى طبرستان فرمانروائى كردهاند ولى از بس پريشان و بىقاعده نوشتهاند ، زمان سلطنت و حالت و مدت و كيفيات وقايع هيچ پادشاهى را معلوم نتوان كرد ، چه بزرگ مانع بدنهادن تاريخ سنه و سال است كه به هيچ روى معلوم نيست كه اين تاريخ سنه در عهد كدام يك از ملوك است . با هست كه واقعهاى را نگاشته و ننوشتهاند در كدام سنه و در عهد كدام پادشاه اتفاق افتاده ، از نيروى تحقيق اين مطالب بسيار دشوار است و من با آنهمه زحمات و رنجها كه بردم و با آن همه كوششها كه كردم يقين دارم كه چنانچه شايد و چنانچه خواهش من است نتيجه نخواهد بخشيد . و كما ينبغى در كتب روسى نيز تحقيق اين مطالب نشده بود . همينقدر هست كه اين رساله معاون و ياور خوبى خواهد بود از براى كسانى كه در باب آن ولايات نسخهاى نگاشتن خواهند .
اكنون از حالت قديمه تا زمان سلاطين صفويه در اينجا چنانچه دانسته و فهميدهام ، خواهم نگاشت .
طبرستان قديم مشتمل بوده براين ولايات :
1 - بسطام 2 - دامغان 3 - سمنان 4 - فيروزكوه 5 - خرقان .
كه همه داخل طبرستان مىبودهاند .
سفرنامه ايران و روسيه ( فارسى ) — صفحة 102
مساهمون: عز الدوله
ص١٠٢