( 3 ) ابن رسته و گرديزى
ابو على احمد بن عمر بن رسته اصفهانى از جغرافيا دانان قرن سوم هجريست كه كتابش الاعلاق النفيسه در مجلد هفتم سلسلهء كتب جغرافى عربى بسعى دى غوجى در ليدن 1891 م طبع شده ، و قرارى كه خود مؤلف تصريح مىكند ، عصر زندگانى در حدود 290 ق بوده است .
چنين به نظر مىآيد كه اين كتاب يكى از منابع و مدارك گرديزى در تأليف زين الاخبار بود ، زيرا در مباحث خزر ، بلكار ، مجغريان ، سقلاب ، روس ، سرير ، اللان اين كتاب ، نزديكى و هم آهنگى فراوانى بين ابن رسته و گرديزى موجود است ، و حتى توان گفت كه گرديزى از يك نسخهء قديم مكمل اعلاق النفيسه اين مباحث را ترجمه كرده است . و ما اين مطلب را در چند نمونهء ذيل نشان ميدهيم :
ابن رسته بين البجاناكية و الخزر مسيرة عشرة ايام فى مفاوز و مشاجر . . . حتى يواقوا بلاد الخزر ، و بلاد الخزر بلاد عريضة يتصل باحدى جنباتها جبل عظيم .