جمعى كه در آنوقت همراه ملك بيرون رفته [ و ] منسوبان و زنان ايشان نيز با منسوبان ملك متفق بودند . [ و مردم تاخت خورده « 1 » ] تا مدتها بلكه چند سال در كمال تنگى و عسرت گذرانيده .
به هر تقدير كه مشهد مقدس و توابع آن و نيشابور و بعضى دهات و مزارع در تصرف او بوده ، تا آنكه در سنهء 1138 ق / 1726 م نواب شاه طهماسب پسر نواب مالك رقاب كه قبل از اين كيفيت احوال او مجملا مذكور و ثبت شده در تبريز جلوس فرموده . با قشون عراق و معاضدت قشون قاجار استر آباد به سركردگى فتحعلى خان قاجار به خبوشان آمده به معاونت و كومك و امداد بندگان ثريا مكان ندر قلى بيگ افشار كه بالاخره سلطنت ايران و توران بلكه هندوستان نيز با آن عليحضرت قرار يافته ، تسخير ممالك هندوستان نيز نموده و اين همه امور اسباب « 2 » طلوع آفتاب دولت آن اعليحضرت بوده . باى تقدير كه در بيست و هفتم شهر محرم سنهء 1138 ق / 1725 م در ركاب نواب شاه طهماسب از سمت كوه سنگى وارد حوالى ارض اقدس و در خواجه ربيع كه يك فرسخى شهر است نزول اجلال فرموده و حوالى و اطراف آن را مضرب « 3 » خيام نصرت فرجام ساخته ، مشهد مقدس را محاصره نموده . منشور دولت خداداد و سلطنت قوى البنياد ايران و توران در عالم قضا و قدر در مشيت ملك داور به نام نامى و اسم سامى ندر قلى بيگ افشار موسوم به نادر شاه مقدر و مقرر بوده و بنابر مصلحت وقت هنوز از پردهء جفا جلوهء ظهور ننموده ، به جهت تدارك اسباب و بنه و فتح بعضى ابواب در خلوتخانهء التجاب مختفى بود . نهايت آنچه مىفرمودند ، كه اكثر آنها به حسب ظاهر خلاف ضابطه و رويه مىنمود و آنچه نواب شاه طهماسب مىكردند ، گويا هر دو بدون اختيار و اسباب تقويت و انتظام و تدارك مهام دولت خداداد نادرى و انقراض و انهدام بناى دولت صفوى بوده . به سبب مخالفت و حركات فتحعلى خان قاجار بعضى ارادات و خيالاتى كه در خاطر داشته بروز نموده . هر چند كه او در مقام دفع نواب ثريا مكان ندر قلى بيگ بوده به مضمون
لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ
« 4 » با وجود كمال استعداد [ 440 ] و اتفاق قشون قاجار و تركمان استرآباد و ساير مواد قوى البنياد كه با او بود ، مورد غضب و سخط پادشاهى گرديده .
طرف عصر روز پنجشنبه هفتم شهر ربيع الاولى بود كه نواب شاه طهماسب به تدابير
هامش
( 1 ) - درون قلاب فقط در ملك است
( 2 ) - آ : اسبان !
( 3 ) - نم : متصرف
( 4 ) -. . . لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِسوره 35 ، آيه 43 - 38