را ميكردند ولى غالبا در زير پرچم ايران هم ديده ميشدند . شرح شجاعت و ضرب شمشيرشان به زودى توجه همه را جلب كرد و بعضى از رؤساى آنها مثلا « قره يوسف » كه با ايل سالور در اردوكشىهاى تيمور شركت داشت شهرت تاريخى پيدا كردند .
موقعى كه خاندان اتابكان ايران را اداره ميكردند تركمنها در « ترك كردن » شمال ايران خيلى دخالت داشتند . بدون شك هم آنها بودند كه باعث سرازير شدن و هجوم اقوام تاتار در دامنهء ديگر قفقاز يعنى در مازندران و آذربايجان و همچنين در منطقهء شيراز « 1 » گرديدند .
قابل توجه آنكه باوجود دشمنى سرسختى كه بين تركمنها و برادران شيعهء ايرانى آنها برقرار است معذلك آذربايجان را مركز تمدن ميدانند و معتقدند كه از تمدن خود آنها خيلى جلوتر است ، هر موقع كه از « بخشى » تقاضا كنند شعر مخصوصا زيبا و اصيلى بخواند او توضيح ميدهد كه آواز و اشعار آذربايجان را انتخاب نمايد . از همه مهمتر آنكه اگر اسير ايرانى اصلش ترك باشد با او بنحو بهترى معامله ميكنند . و اربابان جديدش از روى ميل به يكديگر ميگويند :
بالاخره هرچه باشد اين كافر « برادر خودمان » « 2 » است .
آخرين تجهيزات دستهجمعى تركمنها در زمان نادرشاه و آغا محمد خان صورت گرفت . در اوائل قرن اخير نادر تمام آسيا را با كمك اين ايلات و مردم افغان از خواب بيرون كشيد . و اگر شمشير تركمنها نبود آغا محمد خان هرگز
هامش
( 1 ) - درين منطقه امروز هم چهار يا پنج طايفه از كوچكترين ايلات ترك كه زندگى صحرانشينى دارند باقى هستند . ايلخانى ( رئيس عمده ) آنها كه در سال 1863 م . فرصت ملاقاتش را در شيراز يافتم اطمينان داد كه تا سىهزار سوار ميتواند آماده كند و ميگفت بعضى از آنها مانند قشقائيها و اللّه وردىها دنبال چنگيز خان بهآنجا آمدهاند . هنوز اين واقعهء مهم در اروپا تحت دقت و مطالعه مىباشد . و بورنس( Burnes )هم كه در موارد ديگر بسيار مطلع به نظر ميرسد تصور مىكند در نقطه - اى نزديك سمرقند كه همچنين « شيراز » نام دارد محل « تركان شيرازى » را كه در اشعار حافظ ذكر شده كشف كرده است .
( 2 ) - قارداشيميز دير اول كافر