خريدهاند . متصل بايد قلم را ميان آن بزنم به كلى بر خلاف مركب و قلمهاى سابق ) « 1 » .
معاهدهء جنگى بين آلمان و ايطاليا بسته شد . ملاقات جديدى ميان هيتلر و موسولينى واقع گرديد .
همهمه در دنيا پيچيد ، نطق پى نطق ، راديو پس راديو . شروع به اغتشاش چكاسلاو شد . اهالى اوكرانى ، كارپات ضديت كردند . چكها متوسل به ممالك شدند . انگليسها ، فرانسهها اعتراض كردند و به دنيا فهماندند قول و معاهدهء هيتلر به قدر خردلى ارزش ندارد و دنيا را به جنگ دعوت مىكند .
روزولت رئيسجمهور امريكا تلگرافى به هيتلر كرد به نام يكصد و سى مليون مردم ممالك متحده كه دنيا را آشوب نكنيد . پاپ اعلاميه صادر كرد و نصيحت نمود . هيتلر تمام را به گردن انگليس مىگذاشت .
چكوسلواكى
آشوب در چكاسلاو بالا گرفت . بنش رئيسجمهور آنجا استعفا داد . رئيسجمهور ديگرى كه اسمش يادم نيست به جاى او كه از هواخواهان آلمان بود منتخب شد ( به حيله ) . چيزى نگذشت رئيس جديد به برچسگادن دعوت شد . گمان مىكنم هنوز وارد پراگ شده يا نشده بود [ كه ] قشون موتوريزهء آلمان وارد پراگ شد . چكاسلاو كه به همهء دنيا اسلحه مىفروخت يك تير تپانچه هم خالى نكرد . همه از ترس مخفى و فرارى شدند . آلمانها هركس را كه توانستند دستگير و حبس نمودند . چنانچه خواندم ده هزار نفر در وهلهء اول زندانى شد . چون در اين اقدامات روسيه را هيچ دخالت نداده بودند به كلى روسيه ساكت ماند . حال آنكه اسلاو در آنجاها خيلى زياد است .
دانزيگ
در معاهدهء ورساى شهر دانزيگ مثل سابق خود آزاد ماند . فقط به سرپرستى مجمع بين المللى و يك مجلس سنا كه آن را اداره كند . چون دولت جديد لهستان راهى به درياى بالتيك نداشت دالانى بين پروس شرقى و غربى « باد » برگذار شد . بالاتر از دانزيگ لهستانيها شهر و بندر كدنيا را ساختند . دانزيگ منافعش كم شد و هيچ راضى نبود . اين دالان پروس شرقى را از آلمان جدا كرد . در شهر دانزيگ و حوالى آن هم چهارصد هزار
هامش
( 1 ) - همين شيشهء مركب را امروز هفت تومان نمىدهند . سر قلم دانهاى چهار ريال است . گرانى حد و حصر ندارد . مردم تمام شدند سواى تجار . آذر 1322 ( يادداشت از نويسندهء خاطرات )