كمال پاشا را گلها زده و جمعى را دنبال انداخته به سفارت عثمانى مىرفت تا دشت . . . « 1 » بكند ، چرچر راه بيفتد . من اين اقدامات را كه علىرغم انگليس مىشود مفيد به حال عثمانى نمىدانم ، بلكه مضر به حال خودمان هم مىدانم . با كاغذ و بردن عكس و روضهء مسجد شيخ ، ورود دونفر ملا به آن ترتيب كه از بطن همه آنها اطلاع كامل دارند دولتى مثل انگليس واهمه نمىكند از ميدان درنمىرود . بلكه باعث كينه و بغض به ما مىشود .
هركه با پولاد بازو پنجه كرد * ساعد سيمين خود را رنجه كرد
محصل براى آلمان
دوشنبه 10 شهر صفر ، نهم ميزان ، 12 اكتبر - به واسطهء شايعهء جريدهء « كاوه » ( كه تقىزاده در برلن چاپ مىكند و الحق جريدهء خوبى است مطالب علمى ، ادبى ، تاريخ به قلم نويسندگان آلمانى و ايرانى درج مىكند ) كه در آلمان مارك تنزل كرده و با پول ايران كه تبديل مىشود مخارج خيلىخيلى ارزان است كه ماهى بيست و پنج الى سى تومان شاگرد زندگانى مىكند از تمام ايران بلكه از همه دنيا مسافر و شاگرد بدانجا حركت مىكند . منجمله از شاگردها حاجى عليقلى خان « 2 » پسر آخر حاج فخر الملك است .
تحصيلات خود را كاملا دراينجا تمام كرده مىرود كه پرفسور مراجعت كند . دو پسر حاج عز الممالك پانزده ساله و دوازدهساله هم مىروند « 3 » . همين هجوم مردم آلمان را هم مثل انگليس گران خواهد كرد و شاگردها در مىمانند . ما وقتى كه نوشيروان ميرزا را فرستاديم ليره سى و پنج هزار بود و ماهى بيست ليره كافى [ بود ] ، امروز آن ليره شش تومان شده و بيست ليره هم كافى نيست .
حبس دوولى
براى گرفتن يك نتيجه ، ما از ولى آقا به محاكمات عسكريه عارض شديم . دو دفعه هم حاضرش كردند . تمام را استنكاف از جواب كرد . فعلا جزو مقصرين و قتلهء خالو قربان حبس است . چون دو ولى حبس هستند ، يكى سه سال ، ديگرى يك سال و نيم در صورت امتيازى نداده است . اين مىگويد يك سال و نيم مال من است ، او مىگويد مال من و لوث شده است . اما ولى الموتى يقين دارد به واسطهء تظلم و شكايت ما حبس شده .
هامش
( 1 ) - يك كلمهء ناخوانا .
( 2 ) - دكتر عليقلى اردلان كه بعدها سفير و وزير شد . ( ا . ا . )
( 3 ) - نصرت اللّه خان و سلطان محمد خان اولى متخصص بندرسازى بود و عهدهدار رياست كل بنادر دومى در نيروى دريائى به مرحلهء دريادارى رسيد . ( م . سالور )