همين زودى با شما مواجهه مىشود ( چرا ) . حيات ، استقلال ، مليت ، دين ، ناموس ، جان و مال شما در خطر است ( سروش غيبى شنيده ) . يك نفر محتاط و مآلانديش در هرشبى كه مىخوابد بايستى انتظار يك صبح هولناكى را داشته باشد . بيائيد به وسايل و موجباتى كه يك آتيهء خطرناكى را براى شما ايجاب مىنمايد مراجعه نمائيم .
به پارلمان نظرى افكنيم . يك اكثريت ضعيف بىجانى بدون اتكاء ملى گرد هم جمع آمده كه از ترتيب محيط شخصى خودشان عجز دارند .
به قوانين موضوعه مراجعه كنيد . تمام در پرتگاه نسيان و زيرپاى قانونشكنان محو گرديده .
هيئت دولت را در نظر بگيريد . عمليات آنها را زير تهاجم ارباب حوايج بيكار ، شهريه بگيرها ، پارازيتهاى اجتماعى به كلى خنثى و بىاثر مانده ، كار خستگى آنان به جائى كشيده كه از ميان جامعه فرار اختيار مىكنيد ( شمران رفتهاند ) .
به ماليه توجهى كنيد . صفر حكمفرماست . به قشون نگاه كنيد . با آنهمه جديت وزير جنگ در تهيهء يك قوهء دفاعيه ، همه گرسنه ، همه برهنه و همه بىتكليف ، مأيوس .
از هيئت جامعه مركزى جز فساد اخلاق و تشتت افكار چيزى مشاهده نمىشود . يك حزب قوى كه بتواند تكيهگاه پارلمان قرارداد نداريم .
از خود طهران قدمى فراتر گذاريد . يك منظرهء رقتآور ، يك دورنماى اسفناك را خواهيم ديد كه روح هرباوجدانى را متألم مىسازد . از جلفاى روس و ساحل بحر خزر تا بلوچستان و سواحل خليجفارس و از سرحد كرمانشاه و كردستان تا به حدود خراسان و سيستان را شعلهء سوزان فشار ، شرارت ، قتل و غارت احاطه نموده و مأمورين دولت هم از ميان آب گلآلود مشغول ماهى گرفتن مىباشند . تمام طوائف و دستجات را مسلح نموده به جان اين مملكت انداختهاند .
از يكطرف حكام و امناى ماليه مشغول تاختوتاز خزانهء دولت و از طرفى ماهى هشتصد هزار تومان كسر بودجه قيافهء عبوس و يك فقر و تهىدستى ابدى را در مقابل ما مجسم مىسازد . مسلحين رسمى و غيررسمى از چپوراست با حيات ملى ما بازى مىكنند . حكام و مأمورين ماليه در فارس و اصفهان غرب ، مازندران ، خراسان ، آذربايجان مشغول استفاده و پركردن جيب و بغل خود هستند و حكومت مركزى با يك فلاكت و تنگدستى سهمگين هرروز دستخوش بحرانات و بالنتيجه مجبور است دست تكدى به سوى بيگانگان دراز كند .
آن اخلاق اجتماعى ، آن حالت مجلس و قوانين موضوعه ، آن بيت المال تهى ، آن قشون گرسنهء ناراضى ، آن وضع اسفناك اقتصادى ، آن نائرههاى فسادى كه در سراسر
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 6180
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٦١٨٠