معاهدهء روس و ايران
دوشنبه سلخ ع 2 - امروز مواد بيست و پنجگانهء معاهدهء روس و ايران را جرايد منتشر كردند . دولت تلگرافا به مشاور الممالك اجازهء تصويب و امضاء آن را داد . كسبه و تجار خوشحالند كه قند و شكر و همهچيز خواهد آمد ، خشكهبار و امتعهء داخله خواهد رفت .
مثل اينكه روسيه روسيهء سابق است . جماعتى ديگر مىگويند لنين و تروتسكى دولت روس نيست . هنوز دولتى برقرار نيست و كوچكترين دول اروپا و آسيا او را نشناختهاند .
چه اعتبارى در كاغذ همچو دولتى هست . با آنكه مكرر گفته و اعلان نمودهاند ما به مقولات « 1 » و تعهدات وقعى نمىگذاريم ، چنانچه با بخارا ، با آذربايجان ، با ارمنستان همين معامله را كردند .
شاه در تهيهء فرار
باز مىگويند انگليس رفت ، جلوى احسان اللّه خان و خالو قربان را كه خواهد گرفت .
فردا روسها مىگويند نهضت ملى است به ما چه ربط دارد . چيزى كه محل تعجب است با آنكه تمايل كابينه به انگليس است چطور اين كار را كرد . تعجب ديگر سكوت انگليس است كه بايد زير اين كاسه نيمكاسه باشد . شاه باطنا در تهيهء فرار است . مردم از اين خيال شاه وحشت دارند .
مواد قرارداد ايران و روس
مواد قرارداد از اين قرار است :
بهطوريكه قبلا خبر داده شد مواد پيشنهادى آقاى مشاور الممالك وزيرمختار فوق العاده كه به توسط آقاى منشور الممالك قونسل بادكوبه و اصل شده و در مجلس مشاورهء عالى هم در آن شور شده بود و در جلسات هيئت وزرا هم مذاكره در بيست و شش ماده قرارداد كه به تصويب رسيده و به توسط مشاور الممالك هفتهء گذشته به دربار مسكو مخابره شده به قرار ذيل است .
مادهء اول - دولت جمهورى روسيه تمام عهدنامهها و قراردادها و معاهدات دولت سابق روسيه را با ايران نقض مىنمايد .
مادهء دوم - دولت جمهورى روسيه تمام معاهدات و قراردادهاى دولت روسيه را با دولتهاى ثالث راجع به ايران لغو مىنمايد .
هامش
( 1 ) - كذا ، شايد مقاولات .