من براى دار زدن يا قتل نفس حكمى تحصيل كند . در مدت اين چند سال حريقهاى بىحسابى شهر بدبخت اسلامبول را خراب و ويران كرد و نمىتوانم درك كنم كه چگونه صدها هزار مردم بىخانمان مىتوانند در اين زمستان با حالت فعليهء خود در نهايت بىچيزى و فلاكت زندگانى كنند . من هيچ از حالت روحيهء قشون رضايت ندارم . مىترسم مردمى كه محق در شورش هستند يك شورش عمومى [ كنند ] و بنابراين فداكارىهاى آتيه چندان مفيد نخواهد گرديد . بههمين علت و به واسطهء وجود پارهاى جريانات نهانى كه بعدها آشكار خواهد شد دولتين آلمان و اطريش و عثمانى مطابق اطلاعى كه سفارت فرانسه داده است دو روز قبل به متفقين پيشنهادى براى متاركهء جنگ داده و حاضر شدهاند كه موافق اصول چهاردهگانهء مستر ويلسن كه در تاريخ هشتم ژانويهء گذشته مطابق با هيجدهم جدى در واشنگتن ايراد و به كنگرهء اتازونى ابلاغ گرديده بعد از متاركه بر طبق همان اصول داخل مذاكرات صلح شوند .
اصول چهاردهگانهء ويلسن
ويلسن رئيس جمهورى امريكا راجعبه مقاصد جنگى متفقين و اينكه با چه شرايطى ممكن است با متحدين اروپاى مركزى صلح نمايند در تاريخ فوق يعنى هشتم ژانويه نطق معروفى ايراد كرد كه به اصول چهاردهگانه مشهور شده و اصول مزبور كه مدتها موضوع مذاكرات در پارلمانهاى دول متخاصمه گرديد و متفقين اساسا آن را قبول نموده [ اند ] به قرار ذيل است .
اولا - ميل و مقصود ما اين است كه چون عمليات صلح شروع شد علنى و آشكار باشد و ديگر قراردادهاى سرى و نهانى وجود خارجى پيدا نكند ، زيرا روزگار جهانگيرى و اتساع سپرى شده است ( آلمانها در جواب به زبان كنت هرتينگ رئيس الوزرا يك هفته بعد به اين قسم كه درج مىشود جواب دادند « رئيس الوزراى آلمان مىگويد ما مهياى پذيرفتن اين پيشنهاد هستيم . » ) . در نتيجهء تجاوزاتى كه بر حقوق ما كردند و روزگار را بر ما تلخ و ناگوار ساختند داخل جنگ شديم . اينك آن حقوق ما بايد محفوظ و تكرار آن فجايع غيرمقدور گردد . ما تقاضا مىكنيم كه دنيا را امن و شايستهء زندگانى نمايند . بنابراين تمام اهالى و سكنهء ارض در اين مسئله علاقمند هستند . از اينرو پرگرام صلح عالم پرگرام ماست بدين معنى كه معاهدات صلح بايد علنى و آشكار باشد و پس از آن ديگر نبايد هيچگونه قرارداد بين المللى سرى و نهانى باشد و عمليات ديپلوماسى پيوسته بايد آشكار و علنى جريان يابد .
دوم - بحرپيمائى غير از سير در آبهاى داخلى و آبهاى مجاور ساحل چه در موقع