مكدر و تيره شده است و براى توضيح جميع قضاياى موضوع بحث كه افكار عامه را به هيجان آورده است روزنامهء « رعد » مرا معين كرده كه براى ملاقات و « انترويو » خدمت وزيرمختار محترم بريتانيا برسم . من اجازه خواستم كه شرح ملاقات و بعضى مسائل جالب توجه را كه معظمله توضيح خواهند داد اشاعت دهم . جناب معظمله اجازه دادند و سؤالات مرا با يك لهجهاى جواب فرمودند كه توانستم كلمهبهكلمه بنويسم « 1 » .
[ س ] اولين سؤال من راجع به مناسبات دولت انگلستان و كابينهء حاليه بود .
[ ج ] جناب معظمله جواب دادند مناسبات ما بسيار خوب و مطلوب است . من خوشنودم كه كابينه از روى صميميت ميل دارد راجع به قضايائى كه مورد سوءتفاهم بودهاند موافقت حاصل شود و اين سوءتفاهم به واسطهء رويههاى حزبى و مخصوصا در نتيجهء عمليات اشخاصى است كه نسبت به وطن من و به عقيدهء من نسبت به وطن خودشان نظر دوستانه ندارند .
[ س ] آيا آن جناب هيچ مراسلهاى راجع به پليس جنوب و نيات دولت اعليحضرت به كابينه ارسال داشتهاند ؟
[ ج ] بلى بر طبق تعليماتى كه از طرف دولت متبوعهء من رسيده بود مراسله فرستادم .
اصول و وسائلى ارائه كردم كه اين قضاياى مهيج را تصفيه نمائيم . راجع به اصولى كه به من مخابره شده بود باب مذاكرات را مفتوح كردم و كابينه حاضر شد كه داخل مذاكرات شود .
[ س ] آيا اين اصول عبارت از چه مىباشد ؟
[ ج ] پيشنهاد عبارت از اين است كه براى قرار تشكيل يك قوهء متحد الشكلى در تمامت ايران به وسيلهء صاحبمنصبان اروپائى كه مليت آنها مورد رضايت انگلستان و ايران باشد داخل مذاكره شويم . اين قوهء متحد الشكل براى ايران بايد در خاتمهء جنگ در تحت صاحبمنصبان تشكيل يابد زمانى كه تمام ملل بىطرف هستند . اميدوارم كه مذاكرات در ظرف چند روز شروع خواهد شد .
[ س ] چرا بعد از جنگ ؟
[ ج ] وزيرمختار معظم جواب دادند علت خيلى معلوم است ، با تشكيل ژاندارمرى و تاريخ آن مطلب را روشن مىنمايد . در سال 1910 امور جنوبى ايران خيلى مغشوش [ بود ] و انتظام وجود نداشت و در نتيجه به تجارت خسارت بزرگى وارد مىآمد .
وزيرمختار سابق ارائهء طريق نمود كه يك نوع قراسورانى به صاحبمنصبى دو يا سه
هامش
( 1 ) - براى روشن بودن مطالب كلمات [ س ] و [ ج ] پيش از هر عبارت افزوده شد . ( ا . ا . )