نبود . مىخواستيد بگذاريد ديگران سبقت كنند و او جواب مىگفت چه كنم از جانم مىترسم .
مادر على محمّد « 1 » هم آنجا رفته بود . مدتى هم باهم منازعه كرده بودند . تفنگ لوبل من خانهء او بود من خيال كردم اين تفنگ را هم برمىدارد و مىرود . فرستادم آوردند .
غفار برادرزنش اين خبر را براى او برد ، ديگر زوارك نيامد . به اتفاق شفيع حرامزاده رفت آتان . چند نفرى هم آنجا مهر كردند . روز غرّه شترخان رفته بود . ميرزا اسحق كاغذى شفاعت نوشته بود . من جواب ملايمى نوشتم كه ابدا من كارى به او ندارم ، بيايد سر خانهاش .
مهدى شترخان هم نمانده بود ، رفته بود كوچنان . جمعى هم آنجا مهر كرده بودند .
ميرزا اسحق مىرود كندانهسر نزد او . خيلى نصيحت مىكند . كاغذ مرا هم نشان مىدهد ، مىگويد من براى حفظ جان خودم بايد بروم شهر اين اشخاص را معرفى كنم و كميته به الموت بياورم و گويا حاليه در راه شهر باشد . اما نيت كلى او خوردن مال مردم است كه به اين وسيله نداده باشد . پانصد و پنجاه تومان به رضى ورسى بدهكار است ، دويست تومان به على محمّد ، قرب دويست تومان هم به ساير مردم . اين پولها را داده به قيمت گزاف از ملك سليكان خريدارى كرده . دو قاطرش هم مرد و حاليه از مايه پسافتاده . اما من به اين آدم در اين مدت چقدر خوبى كردم چيز دادم ، آخرش هم بر عليه من اقدامات مىكند فصلى جداگانه است و لزوم هم ندارد ذكر شود . « 2 »
معنى دموكراسى ميان عوام
اينها سواد ندارند ، فهم ندارند ، علم ندارند . امروز هم دمكراسى را مثل شرح و تفصيل كه براى مشروطه مىدادند معنى مىكنند . مىگويند ماليات نبايد داد ، ملك مال خودمان است ، مطالبات را نبايد داد . فردا يك اغتشاش بزرگى به توسط مهدى و چهار نفر مثل او برپا خواهد شد كه با زحمت و مخارج زياد بايد ساكت نمود . اما در مملكت ما به واسطهء عدم علم ، عدم فهم همانطور كه هرچيز تازهاى را زود قبول مىكنند و مىكردند به همان زودى هم دورى و كناره مىكنند ، چنانچه آن حدت و حرارتى كه در آغاز مشروطه در مردم بود خمس و سدس آن باقى نمانده است . فقط بايد چندى با حوادث دست و گريبان بود كه ما هم به حوادث عادت نمودهايم و اين انقلاب را هم
هامش
( 1 ) - مادربزرگم . ( مسعود سالور )
( 2 ) - مهدى عموى مادرم بود . ( مسعود سالور )