ساعت توقف تشريف بردند . خيلى از اطاق جديد تعريف كرد . صحن قلعه هم به واسطهء چمنها و گلها خيلى تماشائى شده است « 1 » .
فوق العادهء « ايران » دربارهء انقلاب روسيه
ورقهء فوق العادهء تاريخى روزنامه ايران - به تاريخ سهشنبه 26 جمادى الاولى 1335 ، آخرين روز سال لوىئيل 30 حوت ، 20 مارس 1917 ميلادى . نهضت ملى روسيه - تغيير اصول حكومت ، در يك دوره بس عجيب و شگفتآورى زندگانى مىنمائيم . محيط دنيا سراسر مملو از حوادث حيرتانگيز عظيمى است كه تاريخ بشر نظيرش را نديده و در ميان تمامت اين وقايع نهضت ملى روسيه و جنبش كبير انقلابى نمايندهء بزرگ نژاد اسلاو در جنس خويش منحصر به فرد و در تاريخ روسيه از زمان تشكيل آن مملكت بىفرد و نظير است . تلگرافات اخيره حوادث فوق العاده عظيم و مهابتانگيز روسيه ، واژگون شدن اساس ارتجاعى و بالنتيجه نهضت سراسر عظمت يك ملت سيصد و بيست كرورى و استقرار حكومت ملى را حكايت مىنمايد . اينك تلگرافى كه از جانب وزير خارجهء دولت جديد روسيه مسيو ميلوكوف ( آزاديخواهترين و وطنپرستترين نمايندهء حزب كادت و دمكرات روس ) رسيده و يك دنيا خورسندى از مفاد و روح عدالتطلبى آن مطلع گرديدهايم ما را مطمئن مىسازد ( آره تو بميرى ) كه همين نهضت آزادى روسيه و تغيير رژيم سابق عنقريب اثرات بس نيكوئى در روابط ما با همسايهء بزرگ ما خواهد بخشيد . ملت مسالمتجوى ايران سعادت تمام ملل دنيا را طالب و خواهان است و در آن ميانه موقعيت جغرافيائى و روابط طبيعى و اقتصادى ايران و روس اين دو مملكت را به سعادت و ترقى يكديگر بيشتر علاقمند مىسازد . نه تنها اميد بلكه اطمينان داريم كه اين نهضت جديد ملى روس در شكستن و فرو ريختن اوضاع ناگوار سابق سبب ترقى و شالودهء محكمى براى نيكبختى ، عظمت روسيهء كبير خواهد بود . ما اعتماد داريم كه ملت آزاد شدهء روس و زمامداران وى كه اينك از زبده و خلاصهء عناصر صالح و وطنپرست روس تشكيل شدهاند در مهر و محبت ، در ازدياد وسايل دوستى و حسن مناسبات با بدبختترين امم دنيا يعنى ملت ايران بيش از پيش كوشيده و سوءتفاهماتى كه از نتيجهء اصول سابق و رويهء خشونتآميز حكومت « بوروكراسى » در مورد ايران بيچاره تظاهر مىنمود مرتفع خواهد ساخت .
مخصوصا قسمت اخير تلگراف مسيو ميلوكوف وزير امور خارجهء روسيه راجع به
هامش
( 1 ) - حال ، امروز امير اسعد را هركسى ببيند رقت مىآورد 1352 هجرى . ( يادداشت مؤلف )