لرد كرزن
لردكرزن معروف يا جنرال هايك فرماندهء كل قواى انگليس در فرانسه به نزد آلبرت پادشاه بلژيك مسافرت نمودهاند . معلوم نيست چه گفتگوئى خواهند داشت ( من گويا در بيست و پنج سال قبل وقتى كه مستر كندى شارژدفر انگليس در طهران بود با اين لرد كرزن يك ناهار مهمان سفارت شدم كه مىخواست پس از سياحت ايران به تركستان روس برود . آنوقت مستر كرزن وكيل پارلمان بود يادم مىآيد كه خيلى در سر ناهار حرف مىزد و از من بسيار سؤالات كرد . كتاب مسافرت او را هم مستر كندى بعدها به من داد كه در طهران مانده است . همان وقت معلوم بود كه اين آدم زرنگ ناقلائى است ) .
مجلس شوراى ملى صرب معروف به « اسكونچينا » مىخواهد در جزيرهء كورفو منعقد شود ( البته مسائل و طرح قانونهاى خيلى زيادى براى اصلاح و نظم و آبادى مملكت تدارك نمودهاند كه محتاج انعقاد مجلس ملى شده . درست اين مجلس آنها هم مثل كميتهء ما مىماند كه آقايان خيال داشتند به آن قوه روس و انگليس را شكست بدهند .
نمىدانم آن حمقا چه تصور مىكردند . مىخواستند روس و انگليس را بيرون كنند عثمانى و آلمان را بهجاى آنها بياورند . خوب براى ما چه فرقى مىكرد سگ زرد برادر شغال ) .
در ارزروم در صورتىكه صولت سرما به پنجاه درجه تحت صفر رسيده بود روسها از قلل شامخهء آن كوهستان سخت پربرف حمله شديد آورده و پس از جنگ در « سيوشلى » دومين استحكامات ارزروم ساقط [ شد ] و بلافاصله شهر را به تصرف خود درآوردند .
ارزروم مهمترين نقطهء استراتژى سرحدى است . روزنامهء « رعد » خيلى اهميت به اين نقطه و تصرف شهر مىدهد . ساخلو ارزروم و قشون ترك دويست هزار نفر بود و چهارصد و شصت و هفت توپ داشتند . قبل از حمله به شهر هشتاد هزار از اين قشون اسير و مجروح و مقتول شده تتمه در محاصرهء شهر دخيل بودند . به واسطهء سقوط اين نقطهء مهم بندر طرابوزان و ساير شهرهاى سواحل درياى سياه در خطر است .
وصف قزاق روس
( حقيقتا قشون روس دلير و باتهور و شجاع است . چنانچه از نقشه معلوم مىشود اين نقاط ارمنستان عثمانى كوهستان خيلى خيلى سخت سردى است كه به مراتب از آذربايجان ما سختتر و كوههاى آن صعبتر . در اين زمستان سرد كه پنجاه درجه سرما بوده از تمام اين گردنه و گدوكهاى مملو از برف گذشتن و آن توپهاى سنگين را گذراندن و