بايد تقيه كنيم و دست بسته نماز به جا بياوريم . بارى از مطلب دور نيفتيم ، هرچه ميل دارند بنويسند .
وضع فارس
فارس به حال خود باقى است هيجان و اجتماعات برقرار . ده هزار نفر مجاهد در برازجان و احمدى اردو دارد . هر دقيقه طهران را تهديد ميكنند . دريابيگى ( احمد خان ) حاكم بنادر شد . يك دفعه از برازجان حركت كرد ، انگليسها راه ندادند . گفتند امر نشده است . مجددا در طهران مذاكرات با سفارت شد . فعلا گفتهاند راه مىدهيم برود .
از قرار خبر اصفهان انگليسها در پنج فرسنگى شوشتر استحكامات درست مىكنند .
اهالى اصفهان هم به رقابت شيرازيها در تخت پولاد اردو زده مجاهدين مشق نظام مىكنند . به طهران تلگراف كردهاند يا انگليسها بروند يا ما هم مثل برادران غيور فارس خود به ناصرى رفته با انگليس جنگ مىكنيم .
كرمانشاه
باز از قرار تلگرافات از كرمانشاهان سوارهاى آلماننى به همدان مىروند . در آنجا هم اتباع عثمانى و آلمان جمعيتى دارند ( پول خوب هم مىدهند ) . از قزوين پانصد قزاق روس رفت . از طهران و كرمانشاه قزاق ايرانى رفته ، حكومت هم سوار تهيه نموده كه جلوگيرى از فساد نمايند . گمان مىكنم در همدان نزاعى برپا بشود . اهالى همدان بسيار متوحش [ اند ] اما دو دسته شده ، دستهاى آلمان خواه - دستهاى روس خواه ، و همين دوئيّت آنجا را مغشوش خواهد نمود .
مدح آلمان
در جرايد ما تمام مدح و ثناى فتوحات آلمان است . روزنامهء « شورى » در يازده شمارهء خود چند صفحه به عنوان « اترقيات محير العقول آلمان » مداحى مىكند . مختصرش اين است كه آنچه براى ساير دول غير ممكن و محال است براى آلمان تدارك آن آسان و ممكن . در تمام موجودات عالم او را قادر و قاهر مىداند ، چه و چه كه من فرصت و حوصلهء نوشتن مختصر آن را هم ندارم . در هردو هزار نفر در آلمان دو نفر بيسواد است .
اما در انگليس صد نفر ، در فرانسه چهارصد نفر . خيلى چيزها روزنامههاى ما به مراتب با تعصبتر و دربارهء آلمان غلوشان بيشتر است تا روزنامهجات خود آلمان . تا ببينيم اين تملقات و چاپلوسيها و آن فحش و ناسزاها به كجا خواهد انجاميد . پول آلمان است كه