جنگ اروپا
مىگويند ورشو به تصرف آلمان آمد . در مملكت كورلاند هم جنگ شدت دارد .
آلمانها اصرار دارند شهر ريكا را براى اقامتگاه زمستان خود تصرف نمايند .
سه شنبه 12 شهر شوال - ميرزا اسمعيل خان از قزوين آمد ، ما شاء اللّه بلند و خوشگل شده . معقول هم هست . صحبتهاى او اين بود كه مستوفى الممالك رئيس الوزراء شد ، گويا سپهدار و وثوق الدوله هم جزو كابينه بشوند . ورشو به تصرف آلمان آمد . سردار فاتح آنجا لئوپولد وليعهد باوير است . اين شاهزاده در فرونت غرب بود و خيلى از رشادت او و قشون باوير تعريف مىكردند . حاليه به شرق آمده و فاتح ورشو شده . اگرچه كار ورشو را قبل از آمدن او ساخته بودند . شهر ريكا را هم نزديك است بگيرند . آلمانها همت گماشتهاند كه اول كار روس را يكطرفى كنند . در روسيه صاحبمنصب و مهمات جنگ كم شده . به اين جهت است كه متصل قلاع را تخليه مىكنند و عقب مىروند تا تهيهء قورخانه بشود . گراندوك نيكلا سردار لايقى است . قشون روس را خوب حفظ كرد . از محاصره خلاص كرد . در فرونت غرب اقدام مجدانه نمىشود و فقط زد و خورد سنگرهاست با توپخانه ، تا عمل روس تمام شود . داردانل جنگ سخت است ، اما جاى سختى ، كوهستان صعبى است نمىتوانند خوب پيش بروند و تمام مقصود متفقين اين هست بلكه بتوانند از آنجا راهى به روسيه پيدا كنند و كمك نمايند . بعضى نقشهها هم از روزنامهء تايمز لندن آورده بود كه خيلى به درد من خورد . پول و كاغذ هم براى ادارهء « لندن نيوز » به توسط بانك فرستاده بلكه انشاء اللّه لندن نيوز برسد .
آشوب ايران
اما در ايران نهايت اغتشاش هست . آلمان و عثمانى تحريك مىكنند . ايلات و جهال مملكت با پول آنها آشوب مىنمايند . بوشهر را انگليس تصرف كرده ، كرمانشاه را آلمان ، آذربايجان و خراسان و مازندران را روس . محمد حسن خان شاهسون را خواستند بگيرند از قزوين ژاندارم و يك كاپتين سوئدى رفت ، كاپيتان و سى نفر ژاندارم كشته شد . سى چهل نفر زخمى . حاليه دو صاحبمنصب سوئدى و عدهاى ژاندارم و توپ از طهران آمده با آنچه ژاندارم در قزوين بود به آنجا رفتند . از قرار گفتهء ژاندارمها محمد حسن خان و اتباعش در بالاى تپه در سنگر بودند . اين كاپيتان سوئدى حكم يورش مىدهد ، به او مىگويند موقع يورش نيست ما را مىكشند . از اين حرف بدش مىآيد . يك صاحبمنصب ايرانى و سه ژاندارم را با موزر فورا مىزند . بعد مىروند و خودش و