13 - سفيددر - اربابى ، به فاصلهء كمى سمت يمين شاهرود واقع است . زراعت گندم و جو و شلتوك دارد . پانزده خانوار از رشوند و غيره دارد . سيبستان مرتع آن است كه حشم بالاروچى در بهار آنجا تعليف مىكند . ملكى آقا سيد احمد ملقب به جن و موشى است كه در قزوين ساكن است .
14 - هرانك - ملكى رشوند است . زارع آن هم رشوند است . رشوند ايلى است كه نادر شاه مرحوم آنها را از كلات نادرى به رودبار و الموت آورده و مسكن داده . بيشتر زمين آن را سيل برده . بيست و پنج خانوار است زراعت شلتوك دارد . از رود مشروب مىشود . يك دانگ و نيم آوه ملكى آنهاست كه زراعت و تعليف حشم مىكنند . اشجار ميوه دارد . پياز و چغندر خوب در اين ده به عمل مىآيد . مو و انگور بسيار دارد . بايد دانست كه سواى گردو و ساير اشجار ميوهء اين دهات كه اسم برده مىشود بهقدر گذران خودشان و كمى زيادتر است به مصرف فروش نمىرسد يعنى معتنابه نيست . « 1 »
15 - مدان - اندكى به فاصله از رودخانه سمت راست ، خالصه ، سى خانوار مردمان رعيت كاسبى دارد . هيچ محتاج به تنكابون نيستند . زراعت آبى كم دارد . برنجكارى مىشود . ديم آن بسيار است . ميانه كوه محل ديم آن است و بسيار ديم خوب مىشود .
اشجار چندان ندارد . هلوى اين ده خوب مىشود . يك دانگ و نيم آوه و مراتع بسيار مرغوب پرعلف نيكوى آن ملكى رعيت است كه تمام حشم آنها تعليف مىكند . زراعت گندم و جو هم دارند . امر معيشت رعايا از زراعت و حشم است .
16 - بوكان - اربابى ، سى خانوار رشوند و غيره دارد . محل قديم را سيل خراب كرده رعايا نصف در لامان ، نصف مقابل شترخان خانه ساختهاند . زراعت گندم و جو و برنج خوب دارد . هوايش گرم و تابستان آنجا و هرانك و مدان به واسطهء زراعت برنج ، پشهء مالاريا به قدرى دارد كه از غروب به بعد نفس كشيدن غيرممكن است . اهالى كنار رودخانه يا بالاى بامها چوببست كرده به اصطلاح اينجا « طالار » و از اول غروب آنجا مىروند تا اندكى از شر پشه ايمن باشند . مرض تب و لرز و چشمدرد و حصبه در تابستان فراوان دارد و مردمان اين دهات به واسطهء هواى بد و آب كثيف تا حوالى بادشت ملكى سپهدار كمبنيه و كمعمر و تنبل مىباشند ، با رنگروهاى زرد و اندام لاغر .
17 - شترخان - يا بلوادشت خالصه ، پانزده خانوار ، زراعتش مثل بوكان و با بوكان فقط مسيلى فاصله دارد . ميرزا اسحق و اسعد الحكما سه دانگ آنجا را رعيتى دارند و چيزى به من نمىدهند . مزرعهء كوهنجان خالصه جزو اين ده است كه برنجش بسيار خوب
هامش
( 1 ) - سكنهء اين آبادى به زبان تركى تكلم مىكنند . ( مسعود سالور )