تجديد جنگ
دو مسئله مشكل بزرگ نيز در كار است : اول احتمال تجديد جنگ بين عثمانى و صرب و يونان زيرا بعد از اضمحلال بلغار شايد قواى عثمانى بر آن دو خصم تفوق داشته به يك بهانه و دستاويز تجديد جنگ به اميد ارجاع شرف ديرينه بنمايد . از اين كار مشكلتر احتمال وقوع جنگ بين اطريش و روسيه است كه مجدد در تلگراف اشاره شده و خبر از عزيمت سوق قشون هركدام به سرحدات مجاور يكديگر مىدهند . اين دفعه ظن غالب بر وقوع جنگ است چه مشكل است بدون جنگ با مذاكرات ديپلوماسى بتوانند موازنه سياست اروپ را كه در حالت پريشانى است برقرار نمايند .
اخبار اخير از مساعدت دولت روس به صرب و يونان مىدهد ، چنانكه حمايت اطريش از بلغار نيز سابقا معلوم همه گرديد پس شكست بلغار و قوت صرب و يونان و ممانعت رومانى با اطريش در معنى شكست اطريش است و اگر امروز به زور آهن و آتش در استحكام كار خود نكوشد در آتيه گرفتار بسى محظورات سختترى خواهد گشت . از اين رو اوضاع عالم خطرناك به نظر مىآيد . [ پايان مقاله ]
ز بيژن فزون بود هومان به زور * هنر عيب گردد چو برگشت هور
اتحاد عليه عثمانى
من حفر بئرا لاخيه وقع فيه . اين فرديناند كه خود را مىخواست امپراطور بالكان بنمايد اين اتحاد را بر عليه عثمانى كرد و عداوت ديرينهء او باعث اين جنگ شد خداوند منتقم حقيقى داد عثمانى مظلوم و مسلمانان بيچاره را گرفت . به روزى افتاده كه دل دوست و دشمن به حال او كباب مىشود . كميتهچيهاى بلغار ( بدتر از مجاهدين ما ) در اين ممالك مفتوحهء او بلائى به روزگار مسلمانان و يهود و صرب و يونانى آوردند كه چشم روزگار نديده و هيچ گوشى نشنيده چنانچه يك نفر از شاگردان مدارس كه جزو كميتهچيها بوده نزد كشيش فرانسوى اقرار مىكند يكصد و چند نفر مسيحى سواى مسلمان و يهود كشتهام . هفتصد هشتصد نفر زن و مرد مسلمان را در ميان مساجد آتش مىزدند ، حاليه هم در مملكت خودشان آنچه مسلماننژاد يهودىنژاد صرب و بلغار از رعايا بوده در مراجعت قشون شكست خورده يا كميتههاى بىانصاف مقتول دهات و خانههاى آنها را آتش زدهاند .