معتمد السلطنه
ميرزا ابراهيم معتمد السلطنه پسر مرحوم ميرزا موسى وزير لشكر آشتيانى يا گركانى است . وثوق الدوله ميرزا حسن خان و قوام السلطنه ميرزا احمد خان دو پسر او هستند از همشيرهء امين الدوله مرحوم . اين معتمد السلطنه عيال زياد گرفته منجمله از زنهاى او ام الخاقان مادر محمد على شاه بود . حاليه هم همشيرهء عماد الدولهء حاليه زن اوست و يك پسر هم از او دارد « 1 » كه داماد امير افخم همدانى است . مادر اين دو پسر مدتهاست مرحومه شده پس از آنكه اين دو پسر بزرگ شدند براى وثوق الدوله دختر آصف الدوله همشيرهء نصير الدوله را گرفت كه اين دختر هم يك چند صباحى نامزد من بود . معتمد السلطنه مادر را براى خود و دختر را براى پسرش گرفت و ارث مفصلى نصيب دختر شد . براى قوام السلطنه دختر محمد حسن خان حاجب الدوله همشيرهء نسقچىباشى را گرفت كه اين دختر هم سالها در زنده بودن پدرش نامزد حاج افخم الدوله بود كه نه آن يكى نصيب من شد نه اين يكى نصيب حاج آقا .
چندى كه گذشت استيفاى آذربايجان را به وثوق الدوله داد [ ند ] و قوام السلطنه لقب دبير حضورى گرفته پيشخدمت ناصر الدين شاه شد . خودش كبادهء وزارت مىكشيد .
آشنايى با قوام السلطنه
دبير حضور خوشگل بود ، چندان اعتبار و قدر و منزلتى در خلوت شاه نداشت . . . . .
در سفر لب درياى خزر 1313 كه آخر سفر ناصر الدين شاه بود كه حضرت و الا و من و عماد السلطنه هم بوديم من با اين دبير حضور آشنا شدم و آن هم براى اين بود كه من و او همدرد بوديم و هميشه در صف نعال . به اين واسطه خصوصيت پيدا كرديم . دبير حضور به واسطهء مكنت پدرش با يك ترتيب خوشى آمده بود . يك اسب كرنگى سوارى داشت خوب بود ، يك جلودار بسيار مشهدى بسيار گردنكلفت جوانى داشت كه مثل فرفره خدمات سوارى آقاى دبير حضور را مىكرد . عملهء خلوت شاه كه از آن كهنه حريفها بودند مىگفتند كه اين جلودار ( افلح ) دبير حضور است و براى خدمت سوارى روز . . .
آمده . براى اينكه به يك عنوانى صحبت او نزد شاه بشود سيدى را همراه آورده بود و به كمك و استعانت آن سيد شعر مىگفت و پول مىداد شعر او را خدمت شاه قرائت كنند .
براى اينكه ميرزازاده بود از سوارى ، شكار و تيراندازى بهره نداشت كه به آن وسايل تقرب حاصل كند .
هامش
( 1 ) - موسوم به عبد اللّه خان كه پس از فوت پدر لقب معتمد السلطنه به او داده شد .