همان نظامنامهء سابق
عميد الدوله آمد بالادست من نشست و با صنيع الدوله مشغول صحبت شد . من به مخبر الملك گفتم يك كارى كنيد آسوده بشويم . گفت به همان نظامنامه رفتار كنند . گفتم همه مىگويند غلط است ، تا آن صحيح نشود وكيل خوب منتخب نمىشود . وقتى كه وكيل خوب نباشد پارلمان و امورات به صحت نمىگذرد . جواب داد در آن دوره دولت نظارت و مراقبت كامل نكرد . حالا بكند وكلاى خوب منتخب مىشود . گفتم اولا از كجا بكند ، ثانيا در ميان اين اصناف از تجار گذشته كسى نيست . عوام بحت بسيط بىعلم بىسواد مىباشند . شما تعليق به امر محال مىكنيد . وانگهى سنگلج يك محلهء طهران است صد هزار نفر جمعيت دارد وكيل نداشته باشد ، اما حليمپز و حمامى وكيل داشته باشد . ورامين وكيل ندهد دلاك و علاقهبند وكيل بدهد . اين از روى هيچ قانونى درست نمىآيد . ديگر جواب نداد . خيلى اوقاتش تلخ بود . ديروز هم حرف نزد ، امروز هم جز آن چند كلمه كه آن هم مجبور شد باز كلمهاى تكلم نكرد .
اما مخبر الملك تربيت شده [ است و ] مثل دو برادر بزرگش به اعلم است . جهت اصرار اين طايفه را در ابقاى نظامنامهء سابق من و جمعى امثال من كه هنوز نفهميدهاند . چرا فهميديم ، براى اين است كه خودشان نوشتهاند و اگر نسخ شود كسر [ شأن ] آنها است .
علاء الدوله و تقىزاده
وزراى كرام مسئول محدود وارد شدند . مابقى هم آمده بودند . تا آنها صرف چاى و قليان كنند نواب با صنيع الدوله كمى صحبت آرام كرد . اسد الله ميرزا فاصلهء ميان آن دو بود . آن وقت اسد الله ميرزا به صنيع الدوله گفت ناصر الملك طفره از آمدن زده تلگراف نموده پسرم ناخوش است . من گفتم آنها تابستان را خواهند ماند . صنيع الدوله گفت بعضيها بلى ، اما بعضى يقين بدانيد حركت كردهاند . من گفتم مثل علاء الدوله . گفت احسنت . عميد الدوله گفت او چندى قبل عازم حركت بود سايرين مانع شده بلكه تهديدش كردند ، لاعلاج ماند . اسد الله ميرزا گفت خيليها در اين موقع كه مردم در گرداب فنا هستند وجودشان لازم [ است ] و بايد بيايند مثل تقىزاده كه لندن به آن خوبى را گذاشت آمد به تبريز براى نجات وطنش . من گفتم اينطور آدم كم پيدا مىشود .
در اين بين جناب سعد الدوله با آن آهنگ صدا كه دارند نطقى كردند ، اگرچه خوب نشنيدم ، زيرا كلمهكلمه آرام با يك آهنگ غريبى حرف مىزند . اما مختصرا اين بود كه اعليحضرت اقدس همايونى مىفرمايند حالا كه من مشروطه را دادهام و ميل دارم اساس آن صحيح مرتب و منظم باشد اين قانون انتخابات ناصحيح [ است ] و بايد عوض شود ، تا