توقف خواهند فرمود . نهم ماه به برلين مىروند .
سهشنبه 11 شهر شوال - صبح زود ميدان رفتم . آقاى نايب السلطنه بسيار دير تشريف آوردند . هوا به شدت گرم بود . آفتاب بقدرى گرم بود كه حركت ممكن نبود .
در اين چند روزه مشغول درست كردن چادرها و اسباب طويله بوديم كه انشاء الله هفتهء آينده به تجريش برويم . هوا خيلى گرم شده است . شبها با كتان خوابيدن بسيار مشكل است . از وسط تابستان گرمتر شده است .
روزنامههايى خارجى براى عز الدوله
در روزنامه « ايلستراسيون » « 1 » اين فقرات را نوشته بود : سردترين زمينهاى مسكون پنج قسمت دنيا كه آدمى در آنجا هست در مشرق سيبرى در 67 درجه 34 دقيقه عرض شمالى و 133 درجه 51 دقيقه طول از گرينويچ . درجهء ترمومتر سانتىگراد در تابستان 13 درجه و هشت دقيقه بالاى صفر و در « جانيورى » كه زمستان باشد ترمومتر 46 درجه تا 53 پائين صفر مىشود و درجهء سانتيگراد كه به 273 درجه رسيد بقاى عمر آدمى و حيوانات از هر قبيل ممكن نخواهد شد و اسم اين نقطه در سيبرى ورچوجانشك است . زمينهاى خيلى پست دنيا « درهء ژوردن » « 1 » در عربستان كه 1200 فوت گودتر از سطح درياست . كنارهء درياى مازندران 225 فوت گودتر از بحر محيط است . درياچهء عسل در حبشه 760 فوت گودتر از سطح محيط است . روزنامهها متصل اشكال « اكسپوزيسيون » را مىكشند و اطلاعات آنجا را مىدهند . براى حضرت و الا روزنامهء « لندننيوز » و روزنامهء « ايلستراسيون » و روزنامهء « تايمز » و « فيگارو » و « گرافيك » مىآيد . مطلبى جز « اكسپوزسيون » در اين روزنامهجات نيست . ذات همايونى نهم وارد برلين شدند . گويا مدت سفر و اقامت در فرنگ قدرى كم شد .
سهشنبه 18 - از صبح تا عصر مشغول راهانداختن بارها بودم و تمام روز را به تهيهء اسباب طويله و غيره گذشت .
حركت به تجريش
چهارشنبه 19 شهر شوال 1306 هجرى 1889 مسيحى - صبح زود سوار اسب شيدا شدم ، به طرف تجريش روانه شدم . حضرت و الا حمام تشريف برده بودند . بعد از حمام تشريف خواهند آورد . نواب عليه و سايرين عصر خواهند آمد . دو ساعت از دسته گذشته به تجريش رسيدم . بعضى از چادرها را زدند . حضرت و الا تشريف آوردند . ناهار صرف شد . بعد از ناهار قدرى خوابيدم . هنوز جاى چادرهاى بيرون درست نشده است . غروب نواب عليه تشريف آوردند . قدرى از بار « سيزخانه » شب
هامش
( 1 )Illustration