دوشنبه 26 شهريور 1301 / 18 سپتامبر 1922 / 25 محرم 1341
* پولهاى تقلبى ايران در روسيه
كنسول ايران در عشقآباد از ضرب و توزيع پولهاى تقلبى در عشقآباد و ديگر نقاط تركستان خبر داد . وى در نامهاى كه امروز به وزارت امور خارجه فرستاد نوشت كه « پولهاى دوقرانى . . . احمدشاهى با تاريخ 1332 بهطور وفور رايج و در دست اهالى دادوستد مىشود . وى گفت آنطور كه شايع است اين دوقرانيها مثل همان پنج هزاريهاى مظفر الدين شاهى است كه سه سال پيش در روسيه ضرب و توزيع شد . كنسول ايران در ادامه نوشت كه اهالى از بدلى بودن اين پولها آگاه هستند به همين دليل قيمت آنها با قرانهاى كهنه فرق مىگذارند . « بديهى است دولت توجهى فرموده ، مأخذ و محل اين مسكوك تازهوارد را كشف و تعقيب خواهند فرمود كه باز يك ضربتى از اين حيث بر پيكر ناتوان اتباع ايران وارد نگردد . » 1 كنسول ايران در عشقآباد كه تازگى با باز شدن دوباره اين كنسولگرى برخى فعاليتهايش را آغاز كرده در نامه ديگرى كه امروز به وزارت امور خارجه فرستاد از مشكلات تلگراف و ارسال مكتوبات خود ، مسئولان اين وزارتخانه را باخبر كرد « زيرا تلگرافخانه روس از مخابره تلگرامهاى اين قونسولگرى ، مخصوصا رمز ، خوددارى » مىكند . 2 اقتدار الملك كنسول ايران گاه مجبور بود تلگرامهاى خود را به مسكو بفرستد تا از آنجا به تهران ارسال شود .
* فاتحه تجارت شمال ايران
كنسول ايران در عشقآباد امروز گزارش ديگرى درباره شركت تازه تأسيس نفت روسيه به وزارت امور خارجه فرستاد كه پس ضربات هولناك دو بنگاه ونشترك و سانترسايوز به پيكر تجارت شمال ايران اينك اين شركت نفت باقىمانده تجارت شمال ايران را نابود خواهد كرد . نفت يكى از مهمترين كالاهايى است كه از روسيه وارد ايران مىشود و بازرگانان ايرانى واردات نفت را در اولويت دادوستد خود قرار مىدهند . « اكنون با وجود تشكيل مؤسسه فوق اين مختصر تجارت نيز حال انحصار به خود گرفته و به تجارت شمال ايران منظره فاتحهخوانى مىدهد .
عمليات ونشترك و سانترسايوز نسبت به ايرانيان فراموش ناشدنى است . اين دو مؤسسه آخرين رمق تجارت شمال ايران را ربوده ، با نهايت قدرت امروزه آنچه سابق با توپ تزارى مجرى مىداشتند با لفظ انسانيت ، برابرى و برادرى به مراتب سختتر اجرا مىكنند . » وى در پايان يادآور شد تا جايى كه بتواند از عمليات انحصارطلبانه شركت نفت تازه تأسيس جلوگيرى خواهد كرد . 3
* گسيختگى اتحاد ايرانيان مخالف در جمهورى آذربايجان
امين تذكره جلفا ، محمد باقر ، در گزارشى كه وضع ايرانيان مخالف ( ابو القاسم لاهوتى و طرفدارانش ) را به وزارت امور خارجه توضيح مىداد ، از بازگشت تعدادى از اين مخالفان به ايران خبر داد ؛ از جمله على محمد خان نايب دوم ژاندارمرى و از نزديكان لاهوتى كه تأمين گرفت « بهطور مخفى از رود ارس به طرف ايران عبور نمود [ و ] امروز به تبريز اعزام گرديد . » امين تذكره جلفا از قول اين نادم نظامى خبر داد كه دو تن ديگر از ژاندارمها كه در نخجوان هستند ، پشيمان و منتظر فرصتى هستند كه به ايران برگردند . وى در ادامه از كدورت بين فراريان نوشت كه سرتيپزاده و مكافات از رفقاى خود رنجيده و در مكاتبه با وزارت امور خارجه ايران هستند تا تأمين گرفته ، مراجعت كنند . از ديگر اخبارى كه محمد باقر داد ، اشتغال ابو القاسم لاهوتى در اداره دولتى روس بود . 4
* انعكاس تحرك انگليسها در كردستان عراق توسط امير لشكر غرب
نخستين گزارشها از عقب كشيدن نيروهاى نظامى انگليس از كردستان عراق و سپردن آن ناحيه به دست شيخ قادر برادر شيخ محمود برزنجى از طريق كنسولهاى ايران در شهرهاى