خوددارى كنند . « بنابراين اخطار مىشود در ولايتى كه كارگزارى است حكام از مذاكره و مكاتبه مستقيم با مأمورين و نمايندگان خارجه كاملا احتراز نموده و در مواقع فورى و ضرورى نيز قبلا نظريه نمايندگان وزارت خارجه جلب و كمال مراقبت را به عمل آورند كه اشكالى فراهم نشود . » 6
* جابهجايى در بادكوبه
ساعد الوزاره 7 نماينده سياسى ايران در بادكوبه به عضويت كميسيون سرحدى انتخاب شد و به جاى او شاهزاده نادر ميرزا 8 تعيين گرديد تا اداره كنسولگرى را به عهده بگيرد .
او به زودى به سوى بادكوبه حركت خواهد كرد . 9
[ تصوير ] نماى عمومى شهر بادكوبه
* جابهجايى در سفارت بلژيك
در نامهاى كه « ريمن » وزير مختار بلژيك در تهران به قوام السلطنه نوشت خبر داد كه « مسيو پلن ويس قونسول بلژيك كه مدتى در بمبئى و قبل از آن مدتى در سفارت بلژيك در بانكوك در سيام بوده » عازم تهران است و ديروز به بصره رسيده است . ريمن خواست به مأموران سرحدى دستور داده شود ورود او را به ايران تسهيل كرده ، چون « عما قريب احتمال وقوع آن مىرود [ و ايشان ] به سمت شارژدافرى دولت بلژيك به جاى اين جانب خواهد بود . » 10
* درخواست علاء از قوام السلطنه
علاء وزير مختار ايران در امريكا از قوام السلطنه رياست وزراء خواست به او بنويسد كه آيا توضيحات كمپانى نفت استاندارد نمايندگان مجلس را قانع كرده است يا نه ؟ علاء بار ديگر از مزاياى كمپانى استاندارد گفت كه « دخالت او صحرا را شهرى مىكند . » و اينكه پس از قرارداد بانك مورگان كه اهميت بين المللى آن زبانزد است ده ميليون قرض درخواستى ايران را از قرار صدى هفت پرداخت خواهد كرد . « دولت ايران در ابتداى كوشش خود براى احياء ماليه و اقتصاد ايران به وسيله مستشاران و سرمايه امريكا نبايستى به هيچوجه سينكلر و بانك او را بر استاندارد و مرگان رجحان بدهد . » 11
* نصب تلگراف خوانسار
امروز تلگرافخانه خوانسار افتتاح شد . به همين مناسبت جمعى از علما و تجار به اين مكان آمدند و از گشايش اين وسيله ارتباطى ابراز خرسندى كردند . در اين مراسم پرچم ايران نيز بر بام تلگرافخانه همراه با تشريفات نظامى به اهتزاز درآمد . 12
هامش
( 1 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 92 - 2 - 16 - 1301 .
( 2 ) . روزنامه اقدام ، شم 69 ، ص 1 .
( 3 ) . روزنامه اتحاد ، شم 225 ، ص 3 .
( 4 ) . روزنامه ايران ، شم 1202 ، ص 2 .
( 5 ) . همان ، ص 1 .
( 6 ) . همانجا .
( 7 ) . محمد ساعد مراغهاى ، ملقب به ساعد الوزاره كه بعدها شهرت ساعد مراغهاى را برگزيد و بدان مشهور گرديد ، فرزند احمد قاضىزاده و متولد 1298 ق در تفليس است . تحصيلاتش را از مدرسه ايرانيان در بادكوبه ( باكو ) آغاز كرد و در پطرزبورگ و سوئيس هم ادامه داد . در 1282 ش به ايران بازگشت ، اما چون وزارت امور خارجه براى استخدام وى اقبالى نشان نداد به استانبول برگشت و منشى ارفع الدوله ( جنرال قنسولگرى ايران در آن شهر ) شد . چندى در باطوم و تفليس بود تا آنكه كارگزار اردبيل گرديد . ولى آن را هم رها كرد و به قفقاز بازگشته ، كفيل قنسولگرى باكو شد . مدتى در آن شهر عضويت كميسيون سرحدى را داشت . پس از آن مستشار سفارت آنكارا شد كه به گفتهء خود همهء امور سفارتخانه ايران در تركيه با او بود . در 1309 ش به تهران فراخوانده شد و از وزارت امور خارجه به وزارت داخله ( كشور ) انتقال يافت . دو سالى به حكمرانى اروميه نشست . آنگاه بار ديگر به وزارتخانه سابق برگشت و چند سالى مشاغلى چون رياست اداره اول و دوم سياسى ، كاردارى و سفارت ايران در شوروى و وزير مختارى ايران در ايتاليا را به عهده گرفت . در فروردين 1317 با سمت سفير كبير ايران در شوروى راه مسكو را در پيش گرفت و تا اسفند 1320 در آنجا ماند . ساعد در دو كابينه سهيلى و بعد از او در دولت قوام وزير امور خارجه شد . تا اينكه خود مورد توجه محمد رضا پهلوى قرار گرفت و در روزهاى آغازين 1323 ش كابينهاش را تشكيل داد . دولت او تا آذر همان سال روى كار بود . پس از آن نماينده مردم رضائيه ( اروميه ) در پانزدهمين دوره مجلس شوراى ملى شد . اما طولى نكشيد كه بار ديگر به نخستوزيرى منصوب گرديد و تا فروردين 1329 زمام امور كشور را در دست گرفت . چند بار سناتور انتصابى بود . بعد از آن به سفارت ايران در تركيه گمارده شد . مدتى هم عهدهدار سفارت ايران در دربار واتيكان بود . وى در 1352 ش در تهران درگذشت . ( ساعد مراغهاى ، خاطرات سياسى ، صص 6 تا 35 ؛ عاقلى ، شرح حال رجال سياسى . . . ، ج 2 ، صص 773 تا 777 ) .
( 8 ) . براى آگاهى از زندگىنامه نادر ميرزا ( نادر آراسته ) ر . ك : همين كتاب ، ج 1 ، ص 39 .
( 9 ) . روزنامه ايران ، شم 1202 ، ص 1 .
( 10 ) . اسناد وزارت امور خارجه ، 4 - 1 - 7 - 1301 .
( 11 ) . اسنادى از امتياز نفت شمال . . . ، صص 154 و 155 .
( 12 ) . روزنامه ايران ، شم 1204 ، ص 3 .