شبستان بزرگ مىباشد . پايههاى ديوارها تماما از سنگ مرمر مىباشد . يك حوض بزرگ در وسط اين مسجد و دو حياط كوچك در قسمتهاى يمين و يسار آن است .
جلوى شبستان روبهرو قدرى خراب شده و طاق آن هم شكست پيدا كرده است .
در قسمت غربى ميدان شاه عمارت پنج مرتبه از بناهاى شاه عباس واقع و يكى از عمارات صفويه بوده . اينك پسر ظل السلطان - سپهسالار اعظم - آنجا را غصبا تصرف نموده و هنوز نديدهام . اما يك حوض . . . « 1 » كه از اشياء نفيسهء دورهء صفويه است در آنجا مىباشد كه شخص مزبور ضبط كرده است . شب آمديم منزل خوابيديم .
18 دلو
صبح رفتيم بصير ديوان را ببينيم منزل نبود . رفتيم بازار . بازار مفصلى دارد .
يك اوتوموبيل ديدم به يكصد و سى تومان تا شيراز . سى تومان بيعانه دادم . ناهار آمديم منزل . بعد از صرف ناهار با درشگه رفتيم جلفا . ابتدا سى و سه پل را ديديم كه در انتهاى چهارباغ واقع شده و اين پل از بناهاى شاه عباس و داراى سى و سه چشمه و دو مرتبه مىباشد ، بطورى كه از روى پل موقع عبور رودخانه ديده نمىشود و در درازى پل يك سلسله طاقنما كه مطابق چشمههاى پل است ديده مىشود و الحق يكى از بهترين پلهاى ايران است .
و در جلفا گردش كرديم ، خيلى جاى خوبى است . آنجا مسكن ارامنه است كه شاه عباس كبير از جلفاى ارس به اينجا انتقالشان داده و اين قصبه را براى آنها بنا نموده است . ارامنهاى كه ابتدا شاه عباس به جلفا آورده سى و پنج هزار خانوار بودهاند . ولى حاليه به واسطهء نبودن كار و كسب به اطراف متوارى شدهاند . بعضى به محمره ، بعضى به بصره و بغداد و كلكته و بمبئى رفتهاند و فعلا بيش از سيصد و پنجاه خانوار در آنجا وجود ندارد . در جلفا چهارده كليسا است كه از بناهاى شاه عباس است و خود جلفا از حيث نظافت از اصفهان تميزتر و در ساحل راست زايندهرود واقع شده است . در جلفا منزل يوسف ارمنى كه مهمانخانه داشت رفتيم .
قدرى شراب خورده و دو كپ شراب و دو بطر عرق خريدارى نموده آمديم طرف شهر . در راه پل خواجو را ديديم . اين پل بيست و سه چشمه است ولى به مراتب از
هامش
( 1 ) . يك كلمهء ناخوانا .