منزل بيست و يكم
حسين آباد كه هشت فرسخ است وارد ، به سبب هوا و گذران زياده از حدّ به آسايش گذشت .
[ منزل بيست و دوم ]
از آنجا به نيشابور كه پنج فرسخ است وارد ، و در كاروانسراى خارج شهر منزل نموديم .
نتيجه الامراء العظام محمد ولى خان برادرزادهء جناب آصف الدوله كه حاكم آنجا بود يك روز ما را نگاه داشت و اهالى آنجا [ 5 ب ] نهايت رضامندى از حاكم داشتند و از خارج و داخل مذكور شد كه به طريق كدخدائى و اهليت با مردم سلوك مىنمايد .
خليل خواجه به اين فدوى گفت كه از سركار محمد ولى خان خواهش چند دانه فيروزه براى من بكن . فدوى حسب الخواهش مشار اليه اظهار نموده پانزده دانه فيروزهء مناسب به جهت او فرستادند . و جناب اشرف القضاة قاضى ما را ديدن نموده اصرار زياد كرد كه ما را مهمان نمايد . راضى به دعوت جناب قاضى نشديم .
منزل بيست و سيوم
قدمگاه كه پنج فرسخ است در كاروانسرا منزل نموده در وسط راه قبل از رسيدن منزل ريشسفيدان تكه مرو و سارق و سالور « 1 » را ديديم كه به همراهى ملك التجار روانهء دربار گيتى مدار بودهاند .
اراض خان « 2 » كه آق سقّال و ريشسفيد آنها بود همراه هستند . از تعاقب آنها سوارى از جانب جناب آصف الدوله رسيد . مذكور ساخت كه يك قبضه شمشير از جانب آصف الدوله به جهت اراض خان مىبرم .
از آنجا گذشته وارد قدمگاه شده اهالى آنجا اكثرى سادات و اهل صلاح مىباشند . مذكور ساختند كه در ايام سلف بيك جان كه امير بخارا بود اهالى اين صفحات را قتيل شمشير و جريح [ 6 الف ] رماح و تير نمود و بقية السيف را نهب و اسير روانهء بخارا فرمود . معدودى كه از ما باقىمانده بود به توالد و تناسل كثرتى
هامش
( 1 ) . اصل : سالار ( در موارد ديگر گاهى سالور دارد . همه موارد اصلاح شد ) .
( 2 ) . اراز اسم تركمنى است .