تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — صفحة 583

مساهمون:

ص٥٨٣

باب ششم در ذكر شغل اصحاب دفترخانهء هميون اعلى و غيره ، ارباب قلم و وزراء و غيرهم .

و اين باب مشتمل بر چهار مقاله است :

مقالهء اوّل در بيان شغل اصحاب دفترخانه كه مجلس‌نشين نيستند . و اين محتوى بر ده فصل است :

فصل اوّل در بيان شغل صاحب توجيه

شغل او آن است كه با كل ارباب قلم سركارات خرج همقلم ، و هر قسم داد و ستدى كه در دفترخانه شود بايد به خط و مهر او برسد . و دوازده نفر محرّر داشته كه هريك از آنها سررشته بر طلب و تنخواه و انعام و همه‌ساله و تيول و سيورغالات و معافيات بيگلر بيگيان و حكام و سلاطين و ساير عساكر منصوره نگاه مىداشتند . و كل ارقام و احكام و پروانجات مناصب ديوان اعلى و ملازمت و تيول و مواجب و همه‌ساله و معافى و سيورغال [ 67 الف ] و وظايف و امثال آنها ، اعم از آنكه از دفتر ديوان يا خاصه يا ارباب التحاويل و غيره گذشته باشد بايد به ثبت سركار مزبور برسد . و كل محاسباتى كه در دفتر نوشته شود سواى محاسبهء صاحب‌جمعان بيوتات معموره و تحويلداران عمارات و امير آخوران و غيره كه متعلق به سركار ارباب التحاويل است و در باب صدور ارقام و احكام و استمرار حوالجات و مستمريات و طلب و تنخواه عساكر و غيره و هر كيفيتى كه از سركارات در جواب حقيقت وزير ديوان اعلى نويسند ، بايد به تصديق سركار مزبور برسد . و دستورالعمل رسومات ارباب مناصب با اوست . و هريك از ارباب مناصب كه معزول يا متوفى مىشدند ضبط سررشتهء رسومات