فصل دوّم در بيان ذكر شغل ضابطهنويس
خدمت مشار اليه ضبط سررشتهء محصولات محال خالصه ، سواى محال خاصه و انتقالى ديوان ، و ضبط سررشتهء بعضى از وجوهات مثل وجوه داروغگى و تنباكوفروشى و راهدارى و چوپانبيگى و تقبّلات و وجوه التزامات و منافع احضار و رسومات ارباب مناصب و رسم الوزارهء ولايات و وجوه سوق الدّواب و وجوه مسترد چريك و يساقى و تيول و همهسالهء عساكر و غيرهم و سرانهء هنود و اخراجات ميهمانان و صادر مملكت و غيره ( و ) وجوهى كه بر ( بنيجه ) سويّت شود و وجوه پيشكش همه ساله كه ابواب جمع عمّال ( فارس و لار ) است كه هر ساله در تحت ساير وجوهات ضبطى ايشان تنخواه [ 68 الف ] مصارف ديوانى مىشود ، و ( مستغلات ) « 1 » خالصهء قديم و انتقالى جديد است و موافق دستور و معمول املاك و ( مستغلات ) « 1 » و دكاكين و ساير رقبات اربابى هركس كه به جهت ديوان ضبط شود ، بايد به قلم داده شود كه به جهت ديوان ضبط نموده محصولات و منافع آن را هر ساله دادوستد نمايد .
و اجناس اموالى هركس بعد از وضع آنچه از بيوتات معموره ضبط مىنمودند تتمّه كه به كار سركار خاصه نمىآيد از قرار تقويم اهل خبرت و وقوف ضابطان اموال تحويل تحويلدارى نموده و به قلم سركار ضابطه داده ، در آن سركار دادوستد ، و تنخواه مواجب عساكر و ساير مصارف ديوانى مىنمودند .
و ملاحظهء اسناد خرج مستأجران و ضابطان و ساير مؤدّيان آن سركار ، و تصحيح سقم و صحّت محاسبات عمّال و مؤدّيان آن سركار ، و نوشتن نسخهء مداخل و مخارج ، و تشخيص باقى و فاضل ، و انتظام سررشتهء آن سركار ، و ملاحظهء حقايق دفترى ، و نوشتن اسم خود در ذيل كيفيات ، و ضبط اسناد متعلق به آن سركار به عهدهء مشار اليه است .
و هرگونه رقم و پروانچه و تعليقات كه متعلق به محال مزبوره بوده باشد و صادر گردد بايد به ثبت محرران و خط ضابطهنويس برسد .
و برين موجب مواجب و رسوم دارد :
مواجب و شش ماهه تيول داشته
هامش
( 1 ) . اصل : مستقلات .