شاهد اين مقال آنكه دولت مستبدهء ايران با وجود آن همه قدرت و اقتدار در برابر جمعى از احرار آزادىطلب متفق العقيده و متحد المسلك آذربايجان در ظرف يك مدّت طويل و صرف چندين هزار تومان پول نتوانست برآيد . ليكن داوطلبان ميدان وطنپرستى و هواخواهان استقلال مملكت يعنى حرّيتخواهان به واسطهء اتفاق و اتحاد در مدّت سه روز ، چنانچه همه مىدانيم آن همه تسلط و اقتدار نفوذ سلطنت جابرهء مستبده را مضمحل نمودند .
بنابراين البته از براى هر فرقه و جماعت كه عوائق و موانعى روى دهد و نتوان آن را به سهولت انجام داد ، لازم و واجب است كه دست به رشتهء حبل المتين اتحاد و اتفاق زنند و خود را از قيد آلايش و آرايش محذورات برهانند و مقاصد حقهء خويش را جارى و سارى سازند .
خوشبختانه هيئت كارگران راه وطنپرستى يعنى رنجبران مطابع و زحمتكشان به معارف و معارفپژوهان زودتر بدين نكتهء مهمّهء اتفاق و اتحاد كه روح دردمندان و چارهء علاج بىدرمان است برخورده ، نتايج حسنهء آن را درك نمودهاند . اين بود كه به واسطهء بعضى مضرّات نفاق و محذورات امور كه تحمّل آنها بسيار شاق و پرمشقّت بود و طبعا به مجراى قانون درنمىآمد لازما اتفاق را دافع آن تعدّيات قرار دادند و مقاصد حقه و حقوق مسلمهء خود را مسترد نمودند .
غرض از اين نگارشات خودستائى و ياوهدرائى نيست ، بلكه مقصود آن است كه به برادران رنجبر و كارگر دينى و وطنى خود برسانيم كه انسان طبعا مايل به اجحاف كارى و بىانصافى است . يعنى مىبينيم كه هرچه آدم شكيبائى اختيار مىكند طرف بر جسارت خود مىافزايد . لكن بايد اين صبورى و تحمّل را كنار گذارد و حقوق انسانيت را از چنگال طامعين بيرون كشيد و به طريق مساوات و برادرى آنچه شايستهء مقام كارگران است به عمل آيد .
تا نگريد طفلك حلوافروش * ديگ بخشايش نمىآيد به جوش
تا درصدد دفاع برنيائيم پيوسته بايد تو سرى بخوريم . تا فرياد نزنيم كسى به دادمان نمىرسد . تا نگرييم هيچكس به حال ما رنجبران ترحم نمىكند . تا چشم خود را باز نكنيم هميشه بايد ظلم بكشيم . تا اتفاق نداشته باشيم روز نيكى و روى راحتى نداريم . اگر اتحاد نباشد همواره گرفتار تعدّيات ظالمانهء داخله و خارجهايم . اگر ما