تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — صفحة 327

مساهمون:

ص٣٢٧
كرد الزاما محمد على ميرزاى وليعهد را احضار به دار السلطنه كرد . بعد از ورود نظامنامه را به صحه رسانيد و صدر اعظم شخصا نظامنامه را در بهارستان كه مجلس شوراء قرار داده بودند آورد . مردم درصدد جبران كار بودند تا در شب 24 ذى قعدهء 1324 شاه درگذشت . وليعهد به جاى او نشست . روز چهاردهم ذى حجه تاجگذارى كرد و روز دهم ذى حجه احمد ميرزا را وليعهد كرد .

[ تغييرات ادارى - هرج‌ومرج ]

در اين ايام بعضى از ولايات امتناع از دائر كردن مجلس شورا داشتند ، جز تبريز كه ملت به تمام ميل تأسيس مجلس كرده به كارهاى ولايتى مىرسيدند . پىدرپى وكلاى ساير ولايات به طهران رسيدند . ولى در باطن نايب السلطنه رأى محمد على ميرزا را از اين مسئله منحرف مىكرد . دست به تركيب تغيير ادارات زدند . توپخانه را از نصر السلطنه گرفته به مجد الدوله دادند و مردم مفسد در باطن درصدد تخريب و غوغا بودند . از طرف وزراء و آقايان براى پيشرفت مقصود خود تغييرات زياد و اسباب چينيهاى متواتر نمودند ، اوضاع مملكت را مغشوش كردند به حدّى كه در تمام حدود و ثغور هرج‌ومرج پيش آمد . قتل و غارت از طرف اراذل و اوباش زياد شد . از جمله رحيم خان چلبيانلو كه مقيم طهران بود به تحريك درباريان پسرش را اعلان كرد در سرحد آذربايجان جمعى را مقتول كرد و غارت اموال نمود . ولى خودش را در طهران محبوس كردند . شيخ فضل اللّه نيز با آقايان به هم زد . براى . . . به حضرت عبد العظيم رفت . شيراز بلوا شد . قوام كمال سعايت [ را ] در كار ملت نمود . در رشت و كرمانشاه نيز شورش نمودند جمعى را كشتند . در زنجان نيز به اغواى درباريان ريختند آقا باقر سعد السلطنه را كه حكومت داشت چندين زخم زدند كه به همان جراحات درگذشت . اموال گزافى از او بردند ، اين هرج‌ومرج طهران در تمام ولايات و حدود و ثغور سرايت كرد . هركس از هر جائى نغمه‌اى ساز كرد . در اين گيرودارها سالار الدوله برادر شاه كه حكومت لرستان داشت بناى طغيان را گذاشت . به دعوى سلطنت برخاست . برخى از لرستانيها با او همراهى كردند . در لرستان و آن حدود اغتشاش كلى كرد .