منازل بروجرد نوشته بوديد ، بقول نواب محمد حسن ميرزاى معتضد السلطنه ، مهمان شير صاحبخانه است . و الان كه در خدمت نواب مستطاب اشرف و الا سيف الدوله دامة اقباله نشستهام و جناب ساعد السلطنه هم حضور دارند ، قرار بر اين داده شد ، فردا كه روز جمعه بيست و هشتم است ، در دولتآباد اتراق و پسفردا كه شنبه است حركت نمائيم . منزل اول را هم ثامن « 3 » معين كرده و منزل ثانى را هم همانطور كه خود شما قرار دادهايد ، اشترنان « 4 » خواهد بود و روز دوشنبه به خواست خداوند وارد بروجرد خواهيم شد . اين ترتيبى است كه من در پيش خود قرار دادهام ، ديگر بسته به تقدير خدائى است . چون زمان ملاقات شما نزديك است ، زياده بر اين چيزى نمىنويسم .
زياده مطلبى نيست
پنجشنبه 16 صفر 1313 قمرى
« 5 » هو جناب فرزندى مجير السلطنه به فضل الله تعالى الان كه عصر روز پنج شنبه روز شانزدهم است ، با امير الامراء العظام شهاب السلطنه در مكانى نشستهايم كه شما در خواب نمىبينيد . بقول مرحوم ناصر الملك كه مىگفت « عوض مكه ، براى من بعد از مرگ ، پاريس بخريد » جاى آن دارد كه گفته شود ، خرمآباد بخريد . الحق از عمارات ديوانى بلاد ايران كه با وجود خرابى ، قابل ملاحظه و ديدن مىتوان شمرد ، يكى اين عمارت است . منظره و صفاى اين عمارت و خارج از اين هم نوعى است كه كمتر جائى ديده شده و به آن ارزش دارد كه جنابعالى بعد از تشريف آوردن جناب جلالتمآب سعد الملك دامة اقباله به خرمآباد ، چند روزى براى تفرج و سياحت به خرمآباد بياييد تا ببينيد با اين خرابى و ويرانى چقدر تمجيد و تعريف دارد . ديگر صاف اگر بشود ، ندانم چون كند .
الحق امتياز و تفضيل اين عمارت بر ساير عمارات ديوانى كه در هرنقطه هست ، بيش از آن است كه بتوان به اين اختصار توصيف كرد . خلاصه جنابعالى كه از عوايد و فوايد
هامش
ششم مرحوم برادرم وارد شد . يك روز بعد از ورود او حركت كرديم . در منزل تاج خاتون با هم بوديم ؛ از آنجا من از راه جهرود و فراهان رفتم و برادرم از راه عراق در ساروق . . . در يك فرسخى ديزآباد يك شب در قرچه بوديم . . . برادرم چهار روز پيش از ورود من وارد شده بود . من در قريهء اشترينان دو فرسخى بروجرد منزل كردم . . . يك روز بعد وارد بروجرد شديم .
( 3 ) - كذا . مقصود « سامن » است كه يكى از دهستانهاى پنجگانهء شهرستان ملاير و نيز نام قصبهء مركزى همان دهستان است .
( 4 ) - كذا . مقصود « اشترينان » است كه يكى از بخشهاى شهرستان بروجرد و همچنين نام قصبهء مركزى همان بخش مىباشد . بخش اشترينان در 24 كيلومترى شمال بروجرد واقع و از شمال به ملاير و از جنوب به بروجرد و از خاور به اراك و از باختر به نهاوند محدود است . قصبهء اشترينان نيز در 19 كيلومترى شمال باخترى بروجرد واقع است .
( 5 ) - اين نامه از خرمآباد به بروجرد فرستاده شده است .