كشته مىشوند تماما جوانان مدرسه و دانشگاه ديده و يك قسمت نيز از مردان كار - آزمودهء عالم تمدن كشته مىشوند .
چنان كه تاكنون كه هيجده ماه مىشود اين جنگ برپا مىباشد بهموجب اخبار جرايد بيست و دو كرور آدم چه به قتل رسيده و چه در صحراها و ميدان جنگ زخمى گشتهاند و چه معيوب و معلول و بىدست و پا در مريضخانهها بسترى هستند .
ديگر از اطفال يتيم بىسرپرست و زنان شوهر كشته و رعاياى متوارى در كوهستانها و فقدان آذوقه در هواى سرد اروپا حرف نمىزنم كه چقدر از بىقوتى و سرما مردهاند .
بلى چنان كه رودخانههاى بزرگ دنيا هرچندين سال يكمرتبه تغيير مجرا و مسير دهند همان قسم تربيت و تمدن تغيير مكان دهد . چنان كه در تواريخ مىگويند :
تولد تمدن و تربيت بدوا در هند و از آنجا به ايران آمده و از ايران به مصر رفته و از مصر به يونان و از يونان به رم و از رم به بغداد و از بغداد به اروپا منتقل و مسافرت نموده و اين جنگ تمدن را از اروپا فرار خواهد داد . باوجود اين در پيش مشيت الهى عقلها قاصر است .
الهى بلندى و پستى تويى * ندانم چهئى هرچه هستى تويى
ورود به شهر هامبورگ
از مطلب خودمان خارج نشويم . بعد از چهل و هشت ساعت توقف از لوبك خارج گشته به اتفاق رفقا با راهآهن به شهر هامبورغ ( هامبورگ « 1 » ) كه شش ساعت با لوبك فاصله دارد وارد شديم . ( شهر هامبورغ كه نيز از شهرهاى آزاد آلمان و به طرف غرب مملكت دانمارك واقع شده ، از مهمترين بنادر درياى شمال هم هست . چنان كه لوبك نيز از بنادر درياى بالتيك مىباشد . شهر هامبورگ در دهانهء رودخانه الب واقع است كه قسمت بزرگى از ايالت پروس را مشروب مىكند و يكى از شعباتش از شهر درزد « 2 » پايتخت مملكت ساكس « 3 » مىگذرد ) . و در هتل ( مهمانخانه ) بزرگ روسيه منزل گرفتيم .
هامش
( 1 ) - هامبورگ -Hambourg( 2 ) -Dresdeاين شهر در جنوب آلمان شرقى واقع است .
( 3 ) -Saxe .