پرش به محتوای اصلی

ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )ج ۴ — صفحه 84

پدیدآورندگان:

ص۸۴

( 16 ) ( أَ إِذا مِتْنا وَ كُنَّا تُراباً وَ عِظاماً أَ إِنَّا لَمَبْعُوثُونَ ) * : ( آيا وقتى مرديم و خاك و استخوان شديم ، دوباره زنده مىشويم ) ( 17 ) ( أَ وَ آباؤُنَا الْأَوَّلُونَ ) * : ( و حتّى پدران گذشته ما ؟ ) ( 18 ) ( قُلْ نَعَمْ وَ أَنْتُمْ داخِرُونَ ) : ( بگو ، بله ، زنده مىشويد در حالى كه خوار و ذليل مىباشيد ) ( 19 ) ( فَإِنَّما هِيَ زَجْرَةٌ واحِدَةٌ فَإِذا هُمْ يَنْظُرُونَ ) : ( و اين امر منحصرا با يك نهيب صورت مىگيرد كه ناگهان همگى نگران برمىخيزند ) ( 20 ) ( وَ قالُوا يا وَيْلَنا هذا يَوْمُ الدِّينِ ) : ( و مىگويند : اى واى بر ما اين همان روز جزاست ) ( 21 ) ( هذا يَوْمُ الْفَصْلِ الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ ) : ( اين روز جدايى حق از باطل است كه شما آن را تكذيب مىكرديد ) و در اين آيات مسأله انكار مشركين نسبت به معاد بيان مىشود كه پايه‌اى جز استبعاد ندارد ، لذا با تعجّب و استبعاد ، خطاب به رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم مىگويند آيا وقتى مرديم و بدنمان خاك و استخوان شد و اجزاى ما متلاشى گشت ، ما و حتى پدران ما كه سالهاست همهء آثارشان محو شده ، دوباره زنده مىشويم ؟ ! و خداوند به پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم دستور مىدهد كه در جواب آنها بگويد : بله همگى زنده خواهيد شد در حالى كه خوار و بى مقدار و ذليل مىباشيد و اين كلام اشاره به عموميّت قدرت خدا و نفوذ بىدرنگ ارادهء اوست و به همين جهت در ادامه مىفرمايد مسأله بعث و زنده شدن شما بيش از يك نهيب و زجر نيست و وقتى از ناحيهء خدا صادر شد ، مردم ناگهان زنده شده و مات و مبهوت نظر مىكنند . امر قيامت جز مانند چشم بهم زدنى نيست و شايد از آن هم نزديكتر ( وَ ما أَمْرُ السَّاعَةِ إِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ ) « 1 » و پس از زنده شدن از شدّت وحشت و بهت مىگويند : اى واى بر ما ، اين همان روز جزاست ، گويا در حالت خواب و بيدارى يكباره حقيقت آشكارا بر آنها عرضه مىشود و با نگرانى و هراس به آن اعتراف

پاورقی
( 1 ) . سوره نحل آيه 77