تخطي إلى المحتوى الرئيسي

حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 289

مساهمون:

ص٢٨٩
دو سه تن از دوستان روس و انگليس را هم شريك نمايد بهرحال كابينه مستوفى الممالك وقتى تشكيل شد كه كار بىپولى دولت بانتها رسيده بود اداره سلطنتى براى مخارج يوميه‌اش معطل بود ادارت هريك شش هفت برج طلبكار و اغلب در حال تعطيل بودند تمام امور مختل و معطل بود و سياست خارجى در اشتعال فوق العاده مخصوصا از طرف روس و انگليس كه نگرانى شديد حاصل نموده بودند . روس و انگليس از رياست مستوفى الممالك و خصوصا كه وزارت داخله را هم به عهده خود گرفته و معاونت خود را در آن وزارتخانه بميرزا سليمان كه از كاركنان حزب دموكرات بود و اختيار ژاندارمرى هم با وزارت داخله است نگران مانده دولت را در حال تمايل بمخالفين خود دانسته خصوصا در اثر فتوحات آلمان و اطريش راه برلن باسلامبول و بممالك شرقى بواسطه بر طرف شدن دولت صرب از وسط بالكان باز و وسائل رسيدن قشون و اسلحه بايران از طرف آلمانها فراهم شده تحريكات آلمانى در جنوب و غرب روزمره بر ضد روس و انگليس در افزايش است كميته دموكرات ايرانى كه در برلن برياست آقا سيد حسن تقىزاده با آلمانيها به ظاهر بست‌وبند كرده اشخاصى را بايران فرستاده مشغول تحريكات بر ضد روس و انگليس ميباشند در اين صورت البته آنها هم آرام نميگيرند و درصدد هستند بر قواى خود در ايران بيافزايند اين بود كه بتدريج شروع بعمليات نمودند . از طرف ديگر مستوفى الممالك با عثمانى و آلمان و اطريش داخل پاره‌ئى مذاكرات شد و از روس و انگليس تقاضا كرد اقساط قرض خود را در مدت جنگ نگيرند و خواست خطائيرا كه در موقع دادن اعلان بىطرفى نموده جبران نمايد بلكه به اين وسيله گشايشى در كار دولت شده از عسرت شديد كه بود درآيد از طرف ديگر شاه را ترسانيدند كه روس و انگليس ميخواهند ( اگر شاه با آنها موافقت ننمايد ) شعاع السلطنه پسر مظفر الدين شاه را كه از دوستان آنها است بجاى او بسلطنت برسانند به اين واسطه شاه هم به طرف آلمان و عثمانى متمايل شد و فتوحات پىدرپى آلمان هم اين افكار مخالف روس و انگليس را در دولت و ملت قوت داد بر اضطراب خاطر آنها افزود ولى كار هنوز بىپرده نشده بود و معلوم نبود بچه صورت اين معما حل خواهد گشت