كه در روى زمين بجاى فرشته و انسان حقيقى اين بشر دو پا زيست مىكند و در صدد تهيه وسائل زندگانى مىباشد اين اختلافات روزافزون ما بين بشر برقرار خواهد بود كنفرانس لاهه عدالتخانهاى عمومى روزنامه نجات بين المللى هيئتهاى صلح عمومى زبان اسپرانتو زبان بين المللى و خيلى چيزهاى ديگر از رفع اين دوئيت و تغاير عاجزند و اين اصول نميتواند از جنك و خونريزى جلوگيرى نمايد .
پرفسور آلمانى كه يكى از مقننين بود اظهار نمود روزى را خواهم ديد كه توپها را بعنوان اشياء تفننى و عتيقه در موزهها بگذارند و گفت رفيق يونانى من با لحن شوخى آميزى ميگويد من مطلب شما را قبول دارم زيرا اختراع تازه باعث مىشود كه مخترعات قديمى به كلى بر طرف شده در موزهها محض نمونه ضبط شود .
علاوه بر اين مطالب سخنان ديگر نيز راجع بتساوى و برادرى نوع بشر و طريق بر طرف ساختن خيالاتيكه ممكن است باعث شود نژادى خود را عالى دانسته و نژاد ديگرى را پست بشمارد گفته شد .
نماينده دولت عثمانى اقرار نمود كه از به دو مشروطيت تا به حال رفتار بد بسيار شده است و ميگفت بجاى اينكه جان تركها ( جوانان ترك ) اتحاد ملى را محترم داشته با تمام ملت دست برادرى بدهند اتحاد حزبى و مسلكى را پيشه خود قرار دادهاند .
يكى از ساعات هيجان كنگره هنگامى بود كه مسيو طومانيان كشيش معروف و مشهور كه اغلب نام وى زيب صفحات روزنامجات گرديده بعد از اينكه گفتگوى زيادى راجع به وضع زندگانى و رفتار هموطنانش نمود بدكتر رضا توفيق وكيل ترك دست داده يكديگر را برادرانه در آغوش كشيدند در اين موقع مادام طومانيان هم شروع بسخن نموده دست خود را بدست آقاى حاجى ميرزا يحيى پرفسور محترم تهران گذارد از ديدن اين حركات و شنيدن اين بيانات آواز تحسين و تمجيد از هرطرف بلند شد و به اين چهار نفر كه براى اولين دفعه نمونه و مثال اتحاد و برادرى آينده مردم مشرق زمين شدند تهنيت و تبريك گفته دست زدند نبايد فراموش كرد كه مرام كنگره طورى تنظيم گرديده كه هرطبقه مردم جهان از آن بهره و نصيبى خواهند برد .
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 190
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص١٩٠